حدود بيابان ( قرهقوم ) است و به اين ترتيب اگر چه برخى محوطههاى مسكونى از دوران پارتيان باقىمانده بوده اما در دورهء ساسانى مجددا با پديدهء افزايش جمعيت نيز روبهرو مىشويم ؛ يعنى در حقيقت اگر چه تعداد محوطههاى دوران پارتى در مجموع حدود 70 محوطه بوده است اما در دوران ساسانيان اين تعداد به دو برابر افزايش پيدا كرده است . باتوجه به آثار باقىماندهء آبراههاى موجود در واحهء مرو مشخص شده كه در دورهء ساسانيان آبراههاى مهمى به آنچه از پيش موجود بوده اضافه نشده بلكه بسيارى از آبراههاى دوران پارتيان مجددا تعمير و بازسازى شدهاند و تعداد زيادى نهرهاى كوچك محلى نيز به آنها اضافه شده است . همين تداوم استفاده از آبراههاى پارتيان و افزايش نهرهاى كوچكتر محلى خود به تداوم محوطههاى مسكونى نيز كمك فراوان كرده است .
3 . سومين پديدهء مهم دوران ساسانيان در واحهء مرو ، افزايش ديوارهاى دفاعى محلى است كه عملا تمام واحه را پوشانده و دربرگرفته است . به نظر مىآيد كه اين ديوارها در سدههاى ميانى حكومت ساسانيان برپا شدهاند و بقاياى برخى از آنها را مىتوان در دورترين بخشهاى شمالى اين واحه ديد كه برخى از آنها را پيشتر با ديوار معروف آنتيوخوس به اشتباه منطبق كرده بودند اما پژوهشهاى جديدتر نشان دادهاند كه ديوارهاى شمال واحه از آن سلوكيان و آنتيوخوس نبوده بلكه متعلق به دوران ساسانيان است 122 .
نمونههاى كليدى محوطههاى ساسانى در مرغيانه به شرح زير است :
الف : در آغاز دوران ساسانيان در سدههاى سوم و چهارم ميلادى تغييرات مهمى در نحوه برپا كردن محوطههاى مسكونى ايجاد نشده و شكل آنها همان بوده كه از دوران پيشين باقىمانده بوده است .
ب : نخستين تغييرات اساسى در ساختمان بناها در سدههاى پنجم و ششم ميلادى ايجاد شده ؛ يعنى زمانى كه تعداد زيادى محوطههاى كوچك و بزرگ با درجات اهميت مختلف در اطراف بناهاى دژدار يا روستاهاى ديواردار دوران پارتى بنا شده
مرو ( بازسازى جغرافياى تاريخى يك شهر بر پايه نوشته هاى تاريخى و شواهد باستان شناسى ) ( فارسى ) — صفحة 143
مساهمون: منصور سيد سجادى
ص١٤٣