جاهاى ديگر ، مثلا آروالىتپه بهطور كلى متروك شده و از بين رفته است . برخى از محققان اين پديده را با حملهء ساتراپ بلخ و سردار داريوش كه شورش فراداى مروى را با كشتار 55243 نفر و گرفتن 6572 اسير به پايان رساند ، مرتبط مىدانند 107 .
دوران سلوكى در مرو از سال 328 پيش از ميلاد ؛ يعنى وقتى اسكندر اين واحه را تصرف كرد تا دوران حكومت فرهاد دوم ( 138 - 128 پيش از ميلاد ) ؛ يعنى زمانى كه پارتيان مرو را صاحب شدند است . باستانشناسان شوروى بدر و غايبوف و كوشلنكو اين دورهء طولانى را به چهار بخش مجزا كردهاند كه بر طبق آن سلوكيان تنها در يك دورهء آن كاملا و با استقلال در مرو حكومت كردهاند . اين چهار دوره عبارتند از :
1 . از سال 328 تا 323 پيش از ميلاد ؛ يعنى زمانىكه واحهء مرو تحت تصرف اسكندر درآمد .
2 . از حدود سال 326 تا 308 يا 306 پيش از ميلاد كه از آن با عنوان « دورهء تاريك » نام برده است و از زمان مرگ شاه مقدونيان تا سازمان داده شدن حكومت سلوكيان طول كشيده است .
3 . از سال 308 يا 306 پيش از ميلاد تا سال 250 پيش از ميلاد زمانى كه مرو تحت حكومت واقعى سلوكيان درآمد و سپس توسط حكومت يونانى - باخترى از بين رفت .
4 . از سال 250 پيش از ميلاد تا سال 128 پيش از ميلاد كه مرو تحت حكومت يونانى - باخترى بود و سپس به تصرف پارتيان درآمد 108 .
بنابر نوشتهء همين باستانشناسان از آنجاكه دادههاى باستانشناسى هنوز اجازهء انجام چنين تقسيمبندى دقيقى را دربارهء مواد و آثار باستانى نمىدهند ، ضرورتا كليهء چهار دورهء مذكور در بالا تحت نام يك دوره ؛ يعنى دورهء سلوكى خوانده و مطالعه شدهاند .
علىرغم اين محدوديتها و تخريب سريع محوطههاى باستانى در منطقهء مركزى مرو با مطالعهء برخى آثار باقىماندهء اين دورهء تاريخى ، كه شوروىها اصطلاح دورهء هلنى را براى آن مناسبتر از دورهء سلوكى مىدانند ، مىتوان آن را مطالعه كرد . در زمان سلوكيان
مرو ( بازسازى جغرافياى تاريخى يك شهر بر پايه نوشته هاى تاريخى و شواهد باستان شناسى ) ( فارسى ) — صفحة 134
مساهمون: منصور سيد سجادى
ص١٣٤