مرحوم طبرسى ، معناى دوم را ترجيح مىدهد و اعتقاد دارد كه در آيهء ياد شده ، زمامداران به رعايت حقوق مردم ، سفارش شدهاند و در آيهء بعد ، مردم را به رعايت حقوق زمامداران ، فرا خوانده است ؛ زيرا مىفرمايد :
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ .
« 1 »
اى كسانى كه ايمان آوردهايد ! از خداوند و پيامبر و اختياردارانتان ، كه از شمايند ، فرمان ببريد » .
به ديگر سخن ، حق ، رابطهاى دوسويه است و اگر فرمان الهى ، اطاعت از زمامداران جامعه اسلامى است ، پيش از آن بر عهدهء امامان است كه حقوق مردمان را ارج نهند . زيباتر آن كه پيش از آن كه حقّ حاكم اسلامى بيان شود ، حقوق مردم تبيين شده است ؛ زيرا در ابتدا به حاكمان مىفرمايد :
« إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الْأَماناتِ إِلى أَهْلِها »
و سپس به مردم مىفرمايد :
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ »
. « 2 »
بنا بر عقيدهء شيعه ، هر حاكمى كه بر جامعهء اسلامى مسلّط شود ، « اولو الأمر » نيست ؛ بلكه علم و عدالت ، از شرايط ضرور براى زمامداران است و بر همين اساس ، اولو الأمر ، امامان معصوم عليهم السلام هستند و زمامدارى جامعهء اسلامى ، حقّ آنان است و در دوران غيبت ولى عصر ( عج ) ، فقيه عدالتپيشهاى كه به تقوا نامبُردار است ، به عنوان ولىّ فقيه ، جانشين معصوم خواهد بود كه رعايت حقوق مردم را وظيفهء قرآنى خويش مىداند و در پاسدارى از حقوق مردمان ، كوتاهى نخواهد كرد .
معلّى بن خُنَيس ، از امام صادق عليه السلام در بارهء آيه
« إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الْأَماناتِ إِلى أَهْلِها »
مىپرسد . امام عليه السلام مىفرمايد :
عَلَى الإمامِ أن يَدفَعَ مَا عِندَهُ إلَى الإمامِ الّذى بَعدَهُ ، وَ امِرَتِ الأئمَّةُ أن يَحكُمُوا
هامش
( 1 ) . سورهء نساء ، آيهء 59 .
( 2 ) . ر . ك : مجمع البيان ، ج 3 ، ص 98 و 99 .