ابن بكير « 1 » از امام كاظم عليه السلام نقل شده است . حديث ياد شده در تفسير اين آيه است :
« أَ فَغَيْرَ دِينِ اللَّهِ يَبْغُونَ وَ لَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ طَوْعاً وَ كَرْهاً وَ إِلَيْهِ يُرْجَعُونَ .
« 2 »
آيا دينى جز دين خدا مىجويند ، حال آن كه آنچه در آسمانها و زمين است ، خواه ناخواه ، تسليم فرمان او هستند و به نزد او باز گردانده مىشويد » .
طبق اين نقل ، امام كاظم عليه السلام مىفرمايد :
اسلام ، بر همهء يهوديان و نصارا و صابئيان و زنديقان و كفّار و مرتدّان در شرق و غرب عالم ، عرضه مىشود . هر كس به ميل و رغبت مسلمان شد ، بايد نماز بگزارد و زكات بدهد ، و هر كس مسلمان نشود ، گردنش را مىزنند تا اين كه در تمام شرق و غرب عالم ، كسى نمىماند ، جز اين كه وحدانيت خدا را مىپذيرد . « 3 »
در ادامه ، راوى تعجّب مىكند و مىگويد : خلايق ، بيش از آناند كه بتوان چنين كرد . امام عليه السلام پاسخ مىدهد كه خداوند ، كم را زياد و زياد را كم مىكند . اين پاسخ ، كنايه از اين است در آن زمان ، بيشتر مردم ، مسلمان مىشوند .
اين حديث ، نشان مىدهد كه در جامعهء مهدوى ، الزام و اجبار براى مسلمان شدن گروههايى از مردم است و نمىتوان گفت كه اديان ديگر ، وجود خواهند داشت . پيروان اديان ديگر نيز آزادىِ عمل ندارند و بايد براساس احكام اسلامى عمل كنند .
4 . برداشته شدن جَزيه
يكى از مباحثى كه در احاديث مورد توجّه قرار گرفته ، نوع رفتار امام زمان عليه السلام با اهل كتاب است . برخى احاديث ، گوياى آناند كه ايشان از اهل كتاب ، جزيه قبول
هامش
( 1 ) . ابن بكير ، فَتَحى مذهب است ؛ امّا اصحاب رجال ، وى را توثيق كردهاند .
( 2 ) . آلعمران : آيهء 83 .
( 3 ) . تفسير العيّاشى : ج 1 ص 183 ، بحار الأنوار : ج 52 341 .