شده كه :
عيسى عليه السلام در ميان امّت من ، حاكم و امام عادلى است . عيسى عليه السلام صليب ( چوبهء دار ) را مىكوبد و نابود مىكند ، خوك را مىكُشد ، جزيه را از بين مىبرد و صدقه را ترك خواهد كرد . « 1 » در متن اين حديث نيز عبارت « يضع الجزية » آمده كه آن را به از بين بردن جزيه معنا كردهاند .
وحدت دين و كثرت شرايع
بر اساس آنچه در كتب لغت آمده ، تفاوتى ميان « دين » و « شريعت » قائل شدهاند . به نظر لغتدانان ، دين ، موضوعى عامتر و شريعت ، خاصتر است . « 2 » دين مانند درياست و شرايع ، آبراهههايى هستند كه از آن دريا منشعب مىشوند . مفسّران نيز به اين تفاوت اشاره كردهاند . از باب نمونه ، گفتار علّامه طباطبايى در تفسير گرانسنگ الميزان را مىآوريم :
از ظاهر قرآن كريم ، چنين بر مىآيد كه كلمهء « شريعت » در معنايى خاصتر از معناى دين ، استعمال مىشود ، چنان كه آيات زير بر آن دلالت دارد :
« إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلامُ ؛
« 3 » دين نزد خدا [ و مقبول درگاه او ] تنها اسلام است » ،
« وَ مَنْ يَبْتَغِ غَيْرَ الْإِسْلامِ دِيناً فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْهُ ، وَ هُوَ فِي الْآخِرَةِ مِنَ الْخاسِرِينَ ؛
« 4 » و كسى كه غير از اسلام ، دينى ديگر بپذيرد ، از او قبول نمىشود و او در آخرت ، از زيانكاران است » .
از اين دو آيه به خوبى بر مىآيد كه هر طريقه و مسلكى در پرستش خداى متعال ، دين هست ، ولى دين مقبول درگاه خدا ، تنها اسلام است . پس دين از نظر قرآن ، معنايى عام و وسيع دارد . حال اگر آن دو آيه را به آيهء :
« لِكُلٍّ جَعَلْنا مِنْكُمْ شِرْعَةً وَ
هامش
( 1 ) . الملاحم و الفتن : ص 173 . نيز ، ر . ك : همين دانشنامه : ص 327 ح 1840 .
( 2 ) . لسان العرب : ج 8 ص 175 ، مجمع البحرين : ج 4 ص 352 ، مفردات الفاظ القرآن : ص 450 .
( 3 ) . آل عمران : آيهء 19 .
( 4 ) . آل عمران : آيهء 85 .