نمىكند . « 1 » از جملهء اينها حديث معروف به « هفتاد فضيلت امير مؤمنان عليه السلام » است كه در فضيلت پنجاه و سوم آمده كه قائم ، از اهل بيت است و قيام مىكند و صليب و بت را مىشكند و جنگ ، آغاز مىشود و از كسى جزيه نمىپذيرد . « 2 »
عيّاشى نيز در تفسيرش ، در حديثى به نقل از امام باقر عليه السلام آورده است كه امام زمان عليه السلام جزيه قبول نمىكند . ايشان ، اين كار را تفسير آيهاى از كلام الهى مىداند كه در آن فرموده است :
« وَ قاتِلُوهُمْ حَتَّى لا تَكُونَ فِتْنَةٌ وَ يَكُونَ الدِّينُ كُلُّهُ لِلَّهِ .
« 3 »
با آنان ، نبرد كنيد تا ديگر فتنهاى نباشد و دين ، همه دين خدا گردد . پس اگر باز ايستادند ، خدا ، كردارشان را مىبيند » . « 4 »
امام عليه السلام مىفرمايد كه قائم عليه السلام آن قدر مىجنگد كه هيچ شركى باقى نمانَد و همه به وحدانيت خدا اعتراف كنند . « 5 »
در كتابهاى حديثى ، روايتى از كتاب فتوحات المكّيةى ابن عربى نقل شده كه در آن از مهدى آل محمّد عليهم السلام و نسب و كارهاى او سخن مىرود . در آن جا آمده كه ايشان ، جزيه را « وضع » مىكند . « 6 » در اين كه « يضع الجزية » چگونه معنا شود ، اختلاف نظر وجود دارد . برخى آن را به معناى برداشته شدن حكم جزيه مىدانند و برخى برعكس به معناى مقرّر شدن حكم جزيه .
ابن طاووس نيز در الملاحم ، حديثى را به نقل از پيامبر خدا صلى الله عليه و آله آورده كه از نزول عيسى عليه السلام و حاكم شدن وى در ميان بخشى از امّت ، سخن مىگويد . در آن جا گفته
هامش
( 1 ) . اينها بر خلاف احاديثى است كه پيش از اين ، در بارهء پذيرش جزيه از اهل كتاب گذشت .
( 2 ) . الخصال : ج 2 ص 579 ، بحار الأنوار : ج 31 ص 443 .
( 3 ) . انفال : آيهء 39 .
( 4 ) . شبيه همين آيه در سورهء بقره : آيهء 193 آمده است . در آيهء سورهء بقره ، لفظ « كلّه » وجود ندارد .
( 5 ) . تفسير العيّاشى : ج 2 ص 60 ، بحار الأنوار : ج 52 ص 345 .
( 6 ) . إلزام الناصب : ج 1 ص 295 ، شرح اصول الكافى ( ملّا صدرا ) : ج 1 ص 560 ، الوافى : ج 2 ص 471 .