پيدا مىكند و عزيز مىشود و همهء جبّاران ، شكست مىخورند . « 1 » با تجديد حيات اسلام ، حاكميت دينى در همهء جهان برپا مىگردد و راههاى باطل ، همه از بين مىروند . در مضامين احاديث نيز به اين موضوع ، توجّه داده شده است . با اين رويكرد ، ديگر نمىتوان به بقاى اديان ديگر - كه آميزهاى از حقّ و باطل ، و سره و ناسره هستند ، حكم كرد . « 2 »
احاديث متعدّدى از پيروزى اسلام بر همهء اديان ، گرايش همهء مردم به اسلام و كلمهء توحيد ، با رغبت يا با اكراه ، محو شرك و كفر ، رواج شهادت به وحدانيت خدا و رسالت پيامبر صلى الله عليه و آله در همهء اطراف عالم ، اين كه در هيچ جاى جهان جز دين محمّد صلى الله عليه و آله ديده نمىشود ، اين كه همهء كفّار ، مؤمن مىشوند و همهء ناصالحان ، صالح مىگردند و . . . در حكومت امام مهدى عليه السلام حكايت مىكنند كه ذكر همهء آنها در اين مجال نمىگنجد « 3 » و برخى را از باب نمونه مىآوريم .
در حديثى صحيح از امير مؤمنان عليه السلام در توضيح آيهء پيروزى اسلام بر همهء اديان « 4 » مىفرمايد :
هنوز اين پيروزى فرا نرسيده است . . . تا آنگاه كه هيچ قريهاى باقى نمانَد ، مگر آن كه صبح و شام در آن ، شهادت « لا إلهَ إلّااللَّهُ » و « مُحَمَّد رَسُولُ اللَّهِ » ، سر داده شود . « 5 »
ابن عبّاس نيز شبيه همين تفسير را از آيه دارد ، جز اين كه تصريح مىكند كه هيچ
هامش
( 1 ) . عقد الدُّرَر : ص 62 ؛ كشف الغمّة : ج 2 ص 473 ، بحار الأنوار : ج 51 ص 83 .
( 2 ) . در بارهء اين استدلال ، جاى درنگ وجود دارد . بعداً به آن خواهيم پرداخت .
( 3 ) . براى ديدن آنها ، ر . ك : الكافى : ج 1 ص 432 و 434 ، كمال الدين : ص 345 و 670 ، التبيان فى تفسير القرآن : ج 9 ص 336 ، مجمع البيان : ج 9 ص 191 و ج 5 ص 38 ، الاحتجاج : ج 1 ص 605 ، تفسير العياشى : ج 1 ص 183 ، مختصر بصائر الدرجات : ص 180 ، ينابيع المودة : ج 3 ص 240 ، كشف الغمّه : ج 3 ص 262 ، عقد الدُّرَر : ص 62 ، الصراط المستقيم : ج 2 ص 227 ، بحار الأنوار : ج 93 ص 125 و ج 16 ص 308 و ج 52 ص 324 و 340 و 390 و 110 و ج 51 ص 146 و 55 و ج 53 ص 4 و ج 24 ص 336 .
( 4 ) . پيشتر گذشت .
( 5 ) . تأويل الآيات الظاهرة : ص 663 .