اگر قرآن كريم از ايمان فرعون سخن مىگويد ، اوّلًا تنها گفتهء او را نقل مىكند و هيچ تأييدى بر ايمان وى نمىآورد . ثانياً در چنان شرايط اضطرار و فشارى كه فرعون درگير آن بود ( هنگامه غرق شدن ) ، جايى براى ايمان نيست . ايمان حقيقى در شرايط عدمِ اجبار و اكراه و اضطرار ، تحقّق مىيابد . در چنين شرايطى ، آنچه واقع مىشود ، نوعى تسليم شرايط شدن است ، نه پذيرش اختيارى خداوند متعال .
وضعيت اهل كتاب و هر كافر ديگرى نيز به هنگام مرگ ، مانند شرايط فرعون در هنگام غرق شدن است .
بنا بر اين ، احتمال اوّل از همه قوىتر است و نشاندهندهء آن است كه همهء اهل كتاب در جامعهء مهدوى به عيسى عليه السلام ايمان مىآورند ؛ زيرا استثناى
« إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ »
پس از ادات نفى « إن » بر عموميت دلالت مىكند و فراگير است .
عيسى عليه السلام نيز بنا بر احاديث متعدّد در نماز به امام مهدى عليه السلام اقتدا مىكند و ايشان را امام خود مىداند . در واقع ، بايد ايشان و همه پيامبران گذشته را نيز ، آن گونه كه قرآن مىگويد ، مسلمان دانست .
مؤيّد اين برداشت ، حديثى از امام صادق عليه السلام است كه در پاسخ به سؤال مُفضّل از دين پيامبران بزرگ ، با استناد به يازده آيه ، « 1 » آنان را مسلمان و دينشان را تنها اسلام ناميده است . « 2 »
ب - احاديث اسلامى
1 . تجديد حيات اسلام و پيروى همهء مردم از آن
حُذَيفه از پيامبر خدا صلى الله عليه و آله روايت مىكند كه در جامعهء مهدوى ، اسلام ، حياتى دوباره
هامش
( 1 ) . اين آيات عبارتاند از : بقره : آيهء 128 و 133 و 136 ؛ آل عمران : آيهء 19 و 52 و 83 ؛ حج : آيهء 78 ؛ يونس : آيهء 90 ؛ نمل : آيهء 38 و ذاريات : آيهء 36 .
( 2 ) . ر . ك : ص 260 ح 1828 . گرچه رجاليان ، مفضّل بن عمر را تضعيف كردهاند ، روايت او را صرفاً جهت تأييد آورديم . اصل استناد به آيات قرآن كريم است .