15 . علّامه مجلسى رحمه الله در كتاب رجعت ، با استناد به حديثى به نقل از كتاب المحتضر ، سال 1155 ق ، را به عنوان سال ظهور ، برداشت كرده است . « 1 » ايشان در كتاب بحار الأنوار ، با اشاره به همان حديث ، ترديد خود را نسبت به اين استنتاج ، اين گونه بيان نموده است :
ثم انّ هذه التوقيتات على تقدير صحّة أخبارها لا ينافى النهى عن التوقيت إذ المراد بها النهى على التوقيت على الحتم لا على وجه يحتمل البداء . . . فإن مرّ هذا الزمان و لم يظهر الفرج و العياذ باللَّه كان ذلك من سوء فهمنا . « 2 »
اين توقيتها ، اگر فرضاً مدرك درستى داشته باشند ، منافاتى با رواياتى كه نهى از توقيت مىكنند ، ندارند ؛ زيرا آن روايات از توقيت حتمى ، نهى كردهاند ، در حالى كه در اين توقيت احتمال بَدا هست [ و حتمى نيستند ] . . . و اگر زمان تعيين شده گذشت و فرج رُخ نداد ، متوجّه برداشتِ نادرستِ خود مىشويم .
سخن علّامه مجلسى رحمه الله بدين نكته اشاره دارد كه بر فرض صحّت احاديث پُررمز و راز موجود و امكان فهم درست ما از اين احاديث ، احتمال بدا در زمان ظهور وجود دارد و ممكن است خلاف اين برداشت واقع شود . از اين رو ، اعتمادى به اين استنتاج نيست .
16 . حكمت نهى از توقيت ، از مجموعه احاديث و فرهنگ حاكم بر احاديث مهدوى هم معلوم مىشود ؛ زيرا :
الف - زمان ظهور ، در دامنهء علم الهى است و هيچ كس از آن آگاه نيست .
ب - بيان زمان ظهور ، گمراه كردن مردم ، اغواى به جهل و سوق دادن آنان به نادانى است و مشمول آياتى همچون
« وَ لا تَقْفُ ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ ؛
« 3 » چيزى كه بدان علم
هامش
( 1 ) . گزارش كامل سخن ايشان در بخش بعدى خواهد آمد .
( 2 ) . بحار الأنوار : ج 52 ص 121 .
( 3 ) . اسراء : آيهء 36 .