زمان ظهور به گوش نرسد . اگر چه در اين مجموعه به اين گزارشهاى روزآمد نمىپردازيم و تنها گزارشهايى را مطرح مىكنيم كه ارزش طرح داشته باشند .
سعى ما بر نقل توقيتها از منابع اصلى بوده ، مگر آن كه به منبع اصل دست نيافته باشيم . توقيتهاى گزارش شده ، گاه به اشخاصى منسوب است كه بررسى صحّت انتساب آنها نيازمند پژوهش ديگرى است .
شايان ذكر است كه تعيين وقت ظهور ، علاوه بر مسلمانان ( شيعه و سنّى ) در ميان مسيحيان نيز در مورد نزول عيسى عليه السلام بارها در طول تاريخ صورت گرفته است و مشكلاتى هم در پى داشته است . « 1 »
توقيت در جامعهء تشيّع
در اين جا به نمونههايى از توقيت در جامعهء تشيّع اشاره مىكنيم :
يك . سال 963 ق
پير غلام على طوسى شريف ، رسالهاى حوالى سال 950 ق نوشته و در آن كوشيده است براى ظهور حجت عليه السلام در سيزده سال بعد ، يعنى سال 963 ق ادلّه و شواهدى به دست دهد . نام رساله بر اساس نوشته خود مؤلف ، « مبشّرهء شاهيه » است . آنچه از نام رساله مىتوان دريافت ، تركيبى است كه از « بشارت » به ظهور مهدى و « شاه » يعنىطهماسب در آن عرضه شده و بدين ترتيب ، بشارت به ظهور ، به عنوان نوعى بشارت شاهانه وصف شده است . خود وى مىگويد : « چون اين رساله ، مشتمل است بر سعادت بشارت قرب ظهور صاحب الأمر و الزمان عليه السلام مسمّا شد به مبشّرهء شاهيه » . روش استدلال او با ملاحظهء منابع و مدارك مورد استناد ، نوعى روش تركيبى با بهرهگيرى از احاديث ، علوم غريبه ، مادّه تاريخ بر اساس حساب جمل ،
هامش
( 1 ) . وقت ظهور : ص 66 - 67 .