نعمان مغربى ، مورّخ اسماعيلى مذهب ( م 363 ق ) اين حديث را پيشگويى پيامبر خدا صلى الله عليه و آله در بارهء مهدى فاطمى دانسته و مىگويد : « اين حديثِ مشهورى است و تا كنون خورشيد از مغرب طلوع نكرده و پس از اين هم نخواهد كرد . پس مقصود رسول خدا ، قيام مهدى از مغرب است و مهدى همان خورشيدى است كه فرموده سيصد سال پس از هجرت من طلوع خواهد كرد و چنين هم شد و مهدى عليه السلام در سال 297 ق آشكار گشت » . « 1 »
منظور قاضى نعمان ، عبيد اللَّه مهدى اسماعيلى است كه به مغرب رفت و پس از جنگ و گريزى ، در سال 297 ق دولت فاطميان را بنا نهاد .
از اين منظر مىتوان گفت كه فرقهء اسماعيليه با اختلاط ميان علائم ظهور و اشتراط الساعة در صدد بهرهبردارى سياسى از اين علامت به نفع گروه خود بوده و اين اختلاط را عمداً پديد آورده است .
9 . تطبيق علائم ظهور
در طول تاريخ تشيّع ، هميشه شاهد ظلمها و ستمهاى ناروا بر شيعيان بودهايم . اين امر ، باعث شد كه شيعيان به انتظار فرج و گشايش بينديشند و با اين اميد زندگى كنند . به صورت طبيعى در هر بُرههاى كه بارقهء اميدى براى شيعيان ديده شد كه به اين اميد كه وقت گشايش حقيقى در زندگىشان فرا رسيده است ، به ياد امام مهدى عليه السلام و ظهور او افتادهاند . اين امر ، هم به روحيات افراد مرتبط است و هم اين كه گاه وضعيت اجتماعى ، زمينه را براى اين تطبيقها فراهم مىكند . اميدوارىِ حاصل از روى كار آمدن برخى دولتها در طول تاريخ - كه موجب اميد اجتماعى شده است - ، احتمال اتّصال آن دولت را به ظهور مهدى عليه السلام پديد آورده است .
اين تطبيقها غالباً از سوى حديثپژوهان اتفاق افتاده است . ايشان از سويى با
هامش
( 1 ) . شرح الأخبار : ج 3 ص 418 و 419 .