در بازشناسى ادّعاهاى دروغين از ادّعاى واقعى ، بسيار مهم و نقشآفرين است .
گروههايى از شيعيان در دورههايى ، با اميد به گشايش و فرج در كارشان و گاه با اغراض خاصى ، به تطبيق علائم ظهور بر وقايع اقدام كردهاند . براى نمونه مىتوان از تطبيقهاى زير - كه شهرت تاريخى دارند - نام برد .
9 / 1 . مهمتر ومؤثرتر از همهء اين گروهها اسماعيليه وحكومت آنان يعنى فاطميان مصر است كه گوى سبقت را از همگان ربوده و تطبيق نشانهء طلوع خورشيد از مغرب - كه در صفحات پيشين بدان اشاره كرديم - از اين جمله است . قاضى نعمان مغربى كه از داعيان اسماعيلى است ، نمونههاى ديگرى از نشانهها را بر فاطميان و مهدى آنان تطبيق كرده است . « 1 »
9 / 2 . برخى معتقد بودند كه نفْس زكيّه - كه كشته شدن او را يكى از نشانههاى ظهور دانستهاند - همان محمّد بن عبد اللَّه بن حسن مثنى است كه در ابتداى حكومت عبّاسيان قيام كرد و در مدينه به شهادت رسيد . استدلالهايى را هم براى اثبات اين مطلب آوردهاند كه در اثبات اين مطلب ، كافى نيست . « 2 »
9 / 3 . نمونهء ديگر تطبيقهاى علّامه مجلسى در بحار الأنوار است . وى ضمن بيان احاديث نشانههاى ظهور ، آنها را توضيح داده و گاه تطبيق كرده است . براى مثال در حديثى از عمّار ياسر چنين نقل شده است :
يأتى هلاك ملكهم من حيث بدا . « 3 »
نابودىِ حكومت آنان از جايى كه آغاز شده ، خواهد بود .
گويا مرحوم مجلسى ضمير « هم » در « ملكهم » را به عباسيان برگردانده و نوشته است : « من حيث بدا » ؛ يعنى از سوى خراسان ؛ چون هلاكو از آن جا وارد شد ، همان
هامش
( 1 ) . همان ، ص 359 - / 368 .
( 2 ) . تاريخ الغيبة الكبرى : ص 608 .
( 3 ) . الغيبة ، طوسى : ص 463 ح 479 .