پنج . با توجّه به راويان واقفى اين گزارش ( على بن ابى حمزه و وهيب بن حفص ) احتمال جعل و سوء استفادهء آنان از اين متن با توجّه به حوادث پديد آمده در دوران آنها بسيار جدّى است .
از مجموع كتب متأخّر و معاصرى كه از خراسانى ياد كردهاند ، استفاده مىشود كه مؤلّفان آنها چنين عنوان و نشانهاى را از برخى احاديث مربوط به خراسان يا غير آن برداشت كرده و آن را رواج دادهاند و گرنه در احاديث علائم ، چنين شهرتى وجود ندارد و يكى دو روايت نقل شده هم براى استناد به آن كافى نيست . به نظر مىرسد كه خراسانى ، عنوانى است كه از احاديث مربوط به خراسان و مشرقزمين و مردى كه همراه اهل خراسان قيام مىكند ، انتزاع شده و در واقع ، متأخّران با استفاده از مضمون احاديث ، چنين عنوانى را پديد آوردهاند . شاهد ، آن كه در معجم احاديث المهدى - كه منبعى براى كتب معاصر به شمار مىرود - ، مكرّر از خراسانى نام برده شده ؛ امّا به احاديثى ارجاع شده كه نامى از خراسانى و حتى مردى از خراسان در آنها نيست . مثلًا در فهرست اين كتاب مىخوانيم : « روايتى كه مىگويد آمدن خراسانى و شعيب 72 ماه پيش از ظهور مهدى است . . . » . « 1 » آن گاه به خبرى از الفتن ابن حماد آدرس مىدهد كه مىگويد : « تخرج راية سوداء لبنى العباس ثم تخرج من خراسان اخرى سوداء قلانسهم سود و ثيابهم بيض على مقدمتهم رجل يقال له شعيب بن صالح . . . يكون بين خروجه و ان يسلم الأمر للمهدى اثنان و سبعون شهراً ) . « 2 »
هامش
( 1 ) . معجم أحاديث المهدى : ج 2 ص 503 .
( 2 ) . پرچم سياهى از بنى عبّاس آشكار مىشود . سپس پرچم سياه ديگرى از خراسان بيرون مىآيد كه صاحبان آن پرچمها كلاه سياه و لباس سفيد بر تن دارند و جلودارشان مردى از بنى تميم به نام شعيب بن صالح است . قيام او تا واگذارى حكومت به مهدى 72 ماه طول مىكشد ( الفتن : ج 1 ص 188 ، معجم أحاديث المهدى ، ج 1 ص 397 ) .