برشمردهاند . مصعب بن زبير ، آغازگر اين سخن است « 1 » و افراد ديگرى نيز در موافقت يا مخالفت آن سخن گفتهاند . « 2 »
ولى توجّه به فراوانى روايات شيعه و سنّى ، كهن بودن آن متون ، رواج اين فرهنگ در ميان مردمان و سوء استفادهء حاكمان و قدرتطلبان از اين فرهنگ عمومى ، اثبات مىكند كه اين فرهنگ ، ريشه در متون كهن حديثى دارد .
9 - 2 . خَسْف در بيداء
خَسْف در لغت به معناى فرو بردن و فرو ريختن است . مشهورترين اشاره به خسف لشكر سفيانى مربوط به منطقهاى به نام بيدا در بين مكّه و مدينه يا منطقهاى نزديك به مدينه است . « 3 »
روايات مرتبط با خسف در بيدا چند گروه هستند :
يك . رواياتى كه يكى از نشانههاى ظهور امام مهدى عليه السلام را خسف در بيدا برشمرده و گاه آن را از علائم حتمى دانستهاند . « 4 »
دو . گروهى كه به خسف در بيدا اشاره كرده و مبارزهء اين گروه را با فردى مىدانند كه در خانهء خدا پناه گرفته است . « 5 »
سه . گزارشهايى كه ميان سفيانى و بيدا ارتباط برقرار كرده و مىگويند : لشكر سفيانى در بيدا ، فرو خواهد رفت . « 6 »
با توجّه به علامت بودن سفيانى براى ظهور ، روشن مىشود كه اشاره به خسف
هامش
( 1 ) . ر . ك : نسب قريش : ص 129 .
( 2 ) . ر . ك : الأغانى : ج 17 ص 218 ، تاريخ مدينة دمشق : ج 16 ص 303 ، تاريخ الإسلام : ج 6 ص 58 ، السيادة العربية : ص 121 ، صخى الإسلام : ج 3 ص 238 - 239 .
( 3 ) . ر . ك : معجم البلدان : ج 1 ص 523 .
( 4 ) . ر . ك : الغيبة ، نعمانى : ص 265 ح 15 و ص 270 ح 21 ، الغيبة ، طوسى : ص 437 .
( 5 ) . مسند ابن حنبل : ج 6 ص 105 ، تاريخ مدينه : ج 1 ص 310 .
( 6 ) . ر . ك : الفتن ، ابن حماد : ج 1 ص 202 ( باب الخسف بجيش السفيانى . . . ) .