اين نيز تفاوتى ديگر است . گفتنى است برخى عالمان نخستين نيز همين تفاوتها را برشمردهاند . « 1 »
نكته
منكران رؤيت ، معدودى از عالمان را موافق با خود قلمداد كرده و عبارتهايى از ايشان نقل كردهاند كه دلالتى بر ردّ رؤيت ندارند . تفصيل اين سخنان و نفى استدلال منكران ، در جاى خود آمده است . « 2 » ما تنها سخن شيخ طوسى را نقل مىكنيم كه با داشتن لقب « شيخ الطائفه » و « لسان القدما » ، به روشنى ، نظر مشهور عالمان شيعه را ارائه مىدهد :
إنّا أوّلًا لانقطع على استتاره عن جميع أوليائه ، بل يجوز ( أن يظهر ) لأكثرهم و لا يعلم كلّ إنسان إلّاحال نفسه . « 3 »
اوّلًا ما بر پوشيده بودن امام از همهء دوستانشان يقين نداريم ؛ بلكه امكان دارد بر بسيارى از آنها ظاهر شود و هر انسانى ، تنها حال خويش را مىداند .
آسيبها و پيامدها
در ابتداى تحليل گفتيم كه يكى از انگيزههاى انكار رؤيت ، پيشگيرى از پيامدهاى ناخواستهاى است كه براى جامعهء شيعه پديدار شده است ، مانند زمينهسازى براى ادّعاهاى دروغين و ارتباطات غير واقعى ، رواج خرافات و دور كردن و راندن انديشمندان از عقايد ناب و اصيل شيعى .
پاسخ ، اين است كه : هر چند در درازناى تاريخ ، بسيارى از انديشههاى درست ، مورد سوء استفادهء شيّادان و دنياپرستانى قرار گرفتهاند كه از راه دين نان مىخورند
هامش
( 1 ) . ر . ك : الغيبة ، نعمانى : ص 161 و 173 ، الغيبة ، طوسى : ص 61 .
( 2 ) . ديدار در عصر غيبت : ص 249 - 266 . مؤلّف محترم كتاب در اين بخش نيز نقدهايى جدّى وارد نموده وادّعاى همراهىِ اين دسته عالمان را با منكران ، مردود دانسته است .
( 3 ) . الغيبة ، طوسى : ص 99 .