ديگرى ، قابليت جمع با اين عموم را ندارند ؟ تشبيه بهرهگيرى از امام عليه السلام به بهرهء خورشيد پشت ابر نيز به هيچ روى ، بهرهگيرى از امام را منحصر نمىكند ؛ زيرا راوى ، درخواست نكرده كه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ، فايدههاى امام غايب را برشمرد تا از ذكر نكردن ، بتوان حصر را استفاده كرد . او به طور كلّى پرسيده : آيا امام غايب براى شيعيان ، فايدهاى دارد ؟ و پيامبر صلى الله عليه و آله نيز با يك تشبيه ، فايدهء امام را برايش بيان مىفرمايد . روشن است كه در اين مقام نمىتوان ادّعاى انحصار كرد . افزون بر اين ، از تشبيه به خورشيدِ پشت ابر ، وقوع گاه به گاه ملاقات استفاده مىشود ، چنان كه علّامه مجلسى يكى از وجوه تشبيه را ملاقات دانسته و فرموده است :
ششمين [ وجه تشبيه قائم عليه السلام به خورشيد پشت ابر ] ، اين است كه خورشيد ، گاهى از پشت ابر بيرون مىآيد و بعضى او را مىبينند . همين گونه ممكن است امام در ايّام غيبت براى بعضى از مردم ، نه همه ، آشكار گردد . « 1 »
دو . استدلال ديگر منكران به حديث امير مؤمنان عليه السلام است كه در بيانى استعارى و مجازى مىفرمايد :
لِلْقَائِمِ مِنَّا غَيْبَه أَمَدُهَا طَوِيلٌ كَأَنِّى بِالشِّيعَه يَجُولُونَ جَوَلَانَ النَّعَمِ فِى غَيْبَتِهِ يَطْلُبُونَ الْمَرْعَى فَلَا يَجِدُونَهُ . « 2 »
قائم ما ، غيبتى دارد كه مدّت آن ، طولانى است . گويا شيعه را مىبينم كه در غيبت وى ، به سان گوسفندان مىچرخند و در پى چراگاه هستند ؛ ولى آن را نمىيابند .
پاسخ ، اين است كه : ما نيز ادّعا نمىكنيم هر كس بخواهد ، مىتواند به ديدار امام عليه السلام نائل شود و يا از مكان ايشان مطّلع گردد ؛ بلكه وقوع ملاقات را به صورت استثنا از يك اصل كلّى ادّعا مىنماييم . افزون بر اين ، در متن حديث ، هيچ اشارهاى به ديدارهايى كه امام عصر عليه السلام ، خود براى يارى رساندن به شيعيان ترتيب مىدهد ،
هامش
( 1 ) . بحار الأنوار : ج 52 ص 94 .
( 2 ) . ر . ك : ج 3 ص 160 ح 549 .