اضطراب متن توقيع بدانند ؛ زيرا پس از حكم امام عليه السلام به سر برداشتن براى جستجوى مُهر ، روشن مىشود كه آن سجده ، اشتباه به حساب نمىآيد ؛ و گر نه شخص ، حقّ سر برداشتن از آن ، به هر اندازه را نداشت .
آية اللَّه خويى در نتيجهگيرى تأكيد مىكند كه توقيع از نظر سندى ، صحيح است و از نظر متنى نيز وضعى روشن و بىدغدغه دارد و اشكالاتى كه برخى گرفتهاند ، وارد نيست ؛ امّا نكتهء اصلى ، اين است كه پرسش ، مربوط به نماز نافله است و چون در نمازهاى مستحب ، امورى ناديده گرفته مىشوند كه در نمازهاى واجب ناديده گرفته نمىشوند و برخى شرايط نماز واجب در نماز مستحب ، شرط نيستند ، احتمال مىرود اين جا نيز چنين باشد . از اين رو ، به اين توقيع نمىتوان در بارهء نمازهاى واجب ، استناد كرد و آن را جز در حدّ شاهد براى تأييد دليل قرار داد . « 1 » اين ، نكتهاى است كه مورد توجّه جناب صاحب جواهر نيز قرار گرفته است . « 2 » با اين حال ، مايهء شگفتى است كه آية اللَّه خويى به رغم اين كه اين جا بر صحّت سند شيخ طوسى نظر داده و بر آن استدلال كرده ، در جاى ديگر با بيان اين كه احمد بن ابراهيم نوبختى كه در طريق شيخ قرار دارد ، فردى مجهول است ، سند را ضعيف دانسته است . « 3 »
به هر حال ، اين توقيع ، هم از نظر متن و هم از نظر سند ، بنا بر نگاه نخست آقاى خويى ، دليلى كاملًا قابل استناد است ؛ امّا از نظر چگونگى جمع ميان مجموعه احاديث ، طبعاً بايد در منابع تفصيلى فقه از آن سراغ گرفت .
45 . سايه گرفتن مُحرِم ( ح 691 / 6 و 7 )
مُحرِم ، هنگام حركت نبايد داخل محمل و كجاوهء داراى سقف قرار گيرد يا چتر و
هامش
( 1 ) . موسوعة الإمام الخوئى : ج 15 ص 137 - 138 .
( 2 ) . جواهر الكلام : ج 10 ص 162 .
( 3 ) . ر . ك : موسوعة الإمام الخوئى : ج 19 ص 92 .