41 . نماز با انگشتر خُماهَن « 1 » و ابزارى آهنى ( ح 691 / 2 و 12 )
كراهت نماز با انگشترى كه نگين آن از جنس خُماهَن باشد ، به استناد همين توقيع شريف در برخى منابع فقهى آمده است . « 2 » برخى از همين منابع ، توقيع را قرينهء حمل نهى در برخى احاديث ديگر - كه از انگشترى آهنى و يا كليد آهنى باز داشتهاند - بر كراهت دانستهاند . وحيد بهبهانى نيز احتمال داده است كه اين گفته كه نماز با انگشترى كه نگين آن آهنِ چينى باشد كراهت دارد ، مستند به همين توقيع است . « 3 »
از سوى ديگر ، در بارهء توقيع دوم ، احاديث چندى وارد شده كه از استفاده از انگشترى آهنى در نماز و نيز همراه داشتن كليد آهنى و هر نوع ابزار آهنى مانند شمشير ، باز داشته است . شيخ حرّ عاملى ، اين احاديث را كه بيشتر از پيامبر صلى الله عليه و آله نقل شده ، در بابى جداگانه آورده و اين دو توقيع را نيز در رديف آنها ذكر كرده است . « 4 » فقها ، نوعاً از اين احاديث ، حكم كراهت را استنباط كردهاند و به قرينهء برخى از اين احاديث ، از جمله توقيع دوم - كه نشان مىدهد همراه داشتن اين ابزارها ، اگر آشكار نباشد ، جايز است - ، كراهت را مربوط به فرض علنى بودن دانسته و احاديث مطلق را بر آن حمل كردهاند ، « 5 » چنان كه در كنار ادلّهء ديگر ، به اين توقيع نيز در ردّ احتمال نجاست آهن - كه از ظاهر اوّليهء پارهاى از همين احاديث بر مىآيد و بر خلاف نظر
هامش
( 1 ) . « خُماهَن » يا « خماهان » ، كلمهاى فارسى و عبارت از سنگى آهنى به رنگ تيره است كه ساييدهء آن در طبّ قديم به كار مىرفته و از آن ، نگين انگشترى نيز ساخته مىشده است و از اين رو ، در سرودههاى فارسى بارها به كار رفته است ، مانند اين بيت : « پيروزهرنگ ، حلقهء انگشترى كه ديد / كاندر ميان روز خُماهَن بود گلين » . به معناى « آهن چينى » نيز گفتهاند .
( 2 ) . از جمله ، ر . ك : عنوان باب در وسائل الشيعة : ج 4 ص 417 ، غنائم الأيّام : ج 2 ص 345 ، جواهر الكلام : ج 8 ص 265 ، مصباح الفقيه : ج 10 ص 485 ، جامع المدارك : ج 1 ص 283 .
( 3 ) . الحاشية على مدارك الأحكام : ج 2 ص 381 ، مصابيح الظلام : ج 6 ص 340 .
( 4 ) . وسائل الشيعة : ج 4 ص 417 - 421 .
( 5 ) . از جمله ، ر . ك : كشف اللّثام : ج 3 ص 265 - 267 ، مستند الشيعة : ج 4 ص 388 - 390 .