كه غير ابريشم آن ، آن قدر كم باشد كه لباسِ ابريشمى به شمار رود . « 1 »
اين توقيع ، در شمار احاديث جواز لباس ابريشمى غير خالص آمده است « 2 » و فقها نيز به آن استناد كردهاند . « 3 »
38 . ترتيب مسح پا ( ح 690 / 29 )
آنچه ميان فقهاى شيعه مشهور است و يا بيشتر آنان بِدان قائل شدهاند ، اين است كه در مسح پا در وضو ، ترتيب ، شرط نيست و مىتوان مسح پاى چپ را پيش انداخت يا دو پا را همزمان ، مسح كرد . گروهى از فقها پيش انداختن پاى راست را واجب و برخى نيز مستحب شمردهاند . « 4 » ظاهرِ گفتهء برخى فقها مانند علّامه حلّى و محقّق ثانى ، گوياى عدم قول ديگر است ، « 5 » در حالى كه برخى فقها به گفتهء سومى در اين مسئله اشاره كردهاند كه مفاد همين توقيع است ؛ يعنى تخيير ميان همزمانى مسح پاها يا پيش انداختن پاى راست ، نه عكس آن . از جمله شهيد اوّل و دوم ، بدون نام بردن از كسى گفتهاند كه برخى چنين نظرى دارند . « 6 » محدّث بحرانى ، ظاهر گفتهء شيخ حرّ عاملى را همين دانسته و گفته است برخى فقهاى اخير نيز همين نظر را برگزيدهاند . « 7 » مستند اين گفته نيز - چنان كه اشاره شد - همين توقيع شريف است ، چنان كه بحرانى به آن تصريح كرده و افزوده است كه برخى از فقهاى اخير كه اين توقيع را نديدهاند ، گمان كردهاند اين گفته بىدليل است . « 8 » نيز برخى فقها ، مانند
هامش
( 1 ) . ر . ك : مفتاح الكرامة : ج 5 ص 505 - 509 .
( 2 ) . ر . ك : وسائل الشيعة : ج 4 ص 373 - 376 .
( 3 ) . از جمله : الحدائق الناضرة : ج 7 ص 90 ، مفتاح الكرامة : ج 5 ص 507 ، مستند الشيعة : ج 4 ص 336 ، جواهر الكلام : ج 8 ص 117 و 135 .
( 4 ) . ر . ك : مفتاح الكرامة : ج 2 ص 460 - 464 .
( 5 ) . مختلف الشيعة : ج 1 ص 298 ، جامع المقاصد : ج 1 ص 224 .
( 6 ) . ذكرى الشيعة : ج 2 ص 155 ، المقاصد العلّية : ص 99 .
( 7 ) . الحدائق الناضرة : ج 2 ص 359 .
( 8 ) . الحدائق الناضرة : ج 2 ص 360 .