بهبهانى پس از نقل اين توقيع ، خاطرنشان ساخته كه بناى فقها بر همين است . « 1 » آنچه از عبارت علّامه حلّى پيداست ، اصل فضيلت برگزارى آن در جمعه است ، نه اوايل روز . نقل سيّد جواد عاملى از بهبهانى نيز همراهى فقهى با اصل فضيلت روز جمعه را نشان مىدهد ، « 2 » در حالى كه ملاحظهء خود سخن ايشان ، نشان از همراهى فقها با فضيلت اوايل روز جمعه - كه در توقيع آمده - ، دارد ؛ زيرا وى پس از شرح و تأكيد بر اين كه نماز جعفر عليه السلام وقت خاصّى ندارد ، به اين توقيع و نيز عمل امام كاظم عليه السلام اشاره مىكند و سپس خاطرنشان مىسازد كه بناى فقها بر همين است .
فاضل هندى نيز گفته است در بارهء دليل سخن علّامه حلّى ، تنها به همين توقيع شريف ، دست يافته است . « 3 » شيخ محمّدحسن نجفى نيز احتمال داده كه دليل گفتهء علّامه ، همين باشد ؛ « 4 » ولى ملاحظهء سخن شيخ طوسى در مصباح المتهجّد به روشنى نشان از استحباب نماز جعفر عليه السلام در روز جمعه دارد ؛ زيرا وى آن را در رديف نمازهايى آورده كه گزاردن آن در روز جمعه ، مستحب بوده ، به آن « ترغيب » شده است و اين سخن ، به روشنى گوياى وجود حديث يا احاديثى در ترغيب به گزاردن آن در اين روز است . « 5 »
اشاره كرديم كه افزون بر اين توقيع - كه در حكم ياد شده و نيز اوقات مكروه نافله ، مورد استناد برخى فقها قرار گرفته - ، « 6 » عمل امام كاظم عليه السلام نيز كه ابن طاووس
هامش
( 1 ) . مصابيح الظلام : ج 4 ص 41 .
( 2 ) . مفتاح الكرامة : ج 9 ص 238 .
( 3 ) . كشف اللّثام : ج 4 ص 407 .
( 4 ) . جواهر الكلام : ج 12 ص 206 .
( 5 ) . در تحقيق چاپ جديد مفتاح الكرامة آمده است كه به رغم اين كه سيّد جواد عاملى و فاضل هندى ، افضل بودن برگزارى نماز جعفر عليه السلام در روز جمعه را به مصباح المتهجّد نسبت دادهاند ، امّا يافت نشده و اين ، نشان از اختلاف نسخههاى كتاب دانسته شده است ، در حالى كه گويا به عنوان كلّى و اصلى بخشى كه شيخ طوسى ، نماز جعفر عليه السلام را ذيل آن آورده ، يعنى « نمازهاى مستحبّى روز جمعه » توجّه نشده است ! عنوان ، اين است : « الصلوات المستحبّ فعلها فى هذا اليوم المرغب فيها » ( مصباح المتهجّد : ج 1 ص 290 ) .
( 6 ) . از جمله : رسائل ، فيض كاشانى : ج 2 رسالهء 2 ص 40 ؛ كشف اللّثام : ج 4 ص 407 و ج 3 ص 92 ، الحدائق الناضرة : ج 10 ص 501 و 508 ، مفتاح الكرامة : ج 5 ص 177 ، مفتاح الكرامة ( چاپ قديم ) : ج 2 ص 51 ، مستند الشيعة : ج 6 ص 375 .