شهادت ، قضا ، وقف ، معاملات ، خمس ، صدقه ، نكاح ، مُسكرات ، زيارت قبور ائمّه عليهم السلام ، استخارهء ذات الرقاع و تسبيح حضرت فاطمه عليها السلام و . . . جواب داده شده است . « 1 »
بخش مهم و عمدهء توقيعهاى فقهى ، با آنچه ما در ديگر كتابهاى حديثى و فقهى داريم ، هماهنگ و با فتاواى مشهور فقيهان شيعه ، همسو و سازگار است ، هر چند گاه اختلافهايى به چشم مىآيند كه مانند ديگر تعارضهاى جزئى و ابتدايى احاديث فقهى ، نياز به حل و جمع فقهى دارند .
3 . كرامتها و دعاها
بخش ديگرى از توقيعها ، در بر دارندهء امورى است كه به گونهاى كرامتهاى امام مهدى عليه السلام را نشان مىدهند ، از جمله : دعاهاى امام عليه السلام در پى درخواستهاى متعدّد و همارهء شيعيان و دوستداران ايشان و نيز خبر دادن امام عليه السلام از برخى حقوق مالى پنهان و ديگر امور نهانى ، كه هم در آن زمان و هم در اين عصر ، مىتوانند يكى از بهترين دليلها بر اثبات حقّانيت و امامت حجّت عليه السلام به شمار آيند . « 2 »
4 . موضوعات پراكنده
برخى توقيعها ، در بر دارندهء مسائل پراكنده و مختلف اند ، به گونهاى كه نمىتوان آنها را در يك موضوع كلّى جاى داد . براى نمونه ، جواب مسائل اسحاق بن يعقوب ، مشتمل بر مسائل : امامت ، غيبت ، توثيق و تضعيف وكيلان حقيقى و دروغين و نيز برخى احكام فقهى است .
گفتنى است كه توقيعهاى منسوب به امام عصر عليه السلام نيز در اين فصل آمده و
هامش
( 1 ) . ر . ك : ص 181 ( فصل دوم : مكتوبهايى در پاسخ پرسشهاى فقهى ) .
( 2 ) . ر . ك : ص 323 ( فصل سوم : مكتوبهايى حكايتگر كرامتها ) .