مواجهه با انحراف
پس از گزارش سخنان ناهنجار شلمغانى براى خاندان بنى بسطام ، و طرح ادّعاى حلول و تناسخ به وسيلهء او ، حسين بن روح دستور داد تا آنها از او كناره گيرند و به گفتههايش توجّه نكنند ؛ ولى پيروى چشم بستهء مريدان شلمغانى از وى ، همراه با مظلومنمايى ، فرصتطلبى و توجيهگرىِ شلمغانى ، موجب شد كه اين فرمان ، كارگر نيفتد .
زندانى بودن حسين بن روح در اين زمان ، موجب جسارت شلمغانى در ابراز ادّعاهاى خود شد . حسين بن روح از داخل زندان ، توقيع امام عليه السلام در بارهء اعمال شلمغانى را منتشر كرد .
ابو على بن همام - كه واسطهء انتقال اين توقيع و عامل انتشار آن است - گفته :
حسين بن روح درباره موضعگيرى خويش [ از امام عليه السلام ] پرسش كرد زيرا او در زندان و اسير حاكمان بود . امام عليه السلام امر به اظهار نظر او كرد و اين كه از ديگران ترسى نداشته باشد كه در امان بوده و آزاد خواهد بود . پس از مدت كوتاهى او از زندان آزاد شد . « 1 »
پس از انتشار اين توقيع ، شلمغانى اعتبار خويش را از دست داد و مورد لعن شيعيان قرار گرفت . او سپس به مقابله با حسين بن روح پرداخت و درخواست مباهله كرد . حسين بن روح به اين ادّعاى او نيز وقعى ننهاد و در پاسخ او گفت :
هر كدام از ما كه زودتر از دنيا برود ، بر باطل باشد . عدم مباهلهء حسين بن روح با او ، شايد بدان جهت باشد كه طرح ادّعاى مباهله نيز گونهاى شهرت و اهميّت يافتن براى شلمغانى بود ، ضمن آن كه بهانهاى به دست حكومت مىداد كه به سختگيرى نسبت به ناحيه وكالت اقدام كند و در صورت موفقيت حسين بن روح ، وى بيشتر
هامش
( 1 ) . ر . ك : ص 157 ح 669 .