ابو القاسم گفت : همان چيزى را مىگويم كه امام حسن بن على عسكرى - كه درودهاى خدا بر هر دوى آنان باد - در پاس خبه سؤالى مشابه فرمود . در بارهء كتابهاى بنى فضّال پرسيدند : با كتابهايشان چه كنيم كه خانههايمان از آنها پر است ؟ امام - كه درودهاى خدا بر او باد - فرمود : « آنچه را روايت كردهاند ، بگيريد و آنچه را نظر دادهاند ، رها كنيد » . « 1 »
اين مشكل نيز با بازبينى كتاب التكليف توسّط حسين بن روح و حكم او به صحّت قريب به اتّفاق روايات و احكام موجود در آن ، حل شد .
بعضى از محقّقان با توجّه به گزارشهاى در دسترس كتاب التكليف و مقايسهء متون آن با كتاب فقه الرضا عليه السلام ، نتيجه گرفتهاند كه كتاب المسمّى بفقه الرضا عليه السلام ، همان كتاب التكليف شلمغانى است . « 2 »
شلمغانى از منظر رجاليان
روشن است كه شلمغانى به سبب اتّهامات دوران پايانى عمر خويش ، به وسيلهء رجاليان توثيق نشده است .
شيخ طوسى در كتاب الرجال ، او را غالى شمرده « 3 » و در كتاب الفهرست در بارهء او نوشته است :
از او كتابها و رواياتى بر جاى مانده است . او ابتدا بر طريق مستقيم بود و سپس ، منحرف گشته ، گفتارهاى ناپسندى از او شنيده شد . . . از جمله كتابهايى كه آنها را در دورهء استقامت خويش نوشته ، كتاب
التكليف
است . « 4 »
هامش
( 1 ) . ر . ك : ج 3 ص 369 ح 639 .
( 2 ) . قاموس الرجال : ج 9 ص 448 . ظاهراً اصل اين نظريه از مرحوم سيّد حسن صدر است . ر . ك : ده مقاله ، رضا استادى .
( 3 ) . رجال الطوسى : ص 448 .
( 4 ) . الفهرست ، طوسى : ص 224 .