امامت دلالت دارند ، محسوب نمىشوند .
افزون بر اين ، بر اساس آنچه در قرآن بدان اشاره شده ، « 1 » ميان مسيح عليه السلام و خاتم پيامبران ، حدّاقل سه پيامبر مبعوث گرديدهاند . نيز طبق احاديث متعدّد ، همهء انبياى الهى ، وصى داشتهاند « 2 » كه در دوران فترت رسل ، هدايت ظاهرى و يا باطنىِ « 3 » طالبان حق ، به آنها سپرده مىشده و آخرين حجّت الهى پيش از بعثت خاتم پيامبران ، خالد بن سنان عبسى « 4 » بوده كه پيامبر خدا با دختر او ملاقات كرده است و طبق روايتى ، امام صادق عليه السلام مىفرمايد :
إنَّهُ كانَ بَينَ النَّبِىِّ صلى الله عليه و آله وَ عيسى عليه السلام وَ لَم يَكُن بَينَهُما فَترَةٌ . « 5 »
او ميان پيامبر خدا و عيسى عليه السلام مىزيسته و ميان آن دو ، فترتى نبوده است .
بنا بر اين ، دوران « فترت رُسُل » ، با استمرار امامت و هدايت باطنىِ الهى به وسيلهء امام غايب و يا امام ظاهرى كه مردم به وى دسترس ندارند ، منافاتى ندارد ، چنان كه در برخى از احاديث ، فاصلهء ميان از دنيا رفتن يك امام تا ثابت شدن امامتِ امامِ پس از او ، دوران فترت ناميده شده است . « 6 » امام صادق عليه السلام نيز دوران غيبت امام عصر عليه السلام را دوران « فترت ائمّه » مىنامد :
الَّذى يَملَؤها عَدلًا كَما مُلِئَت ظُلماً وَ جَوراً ، لَعَلى فَترَةٍ مِنَ الأَئِمَةِ يَأتى كَما أنَّ النَّبِىَّ بُعِثَ عَلى فَترَةٍ مِنَ الرُّسُلِ . « 7 »
همو كه زمين را پر از داد مىكند - چنان كه پُر از بيداد شده باشد - ، پس از دورهء
هامش
( 1 ) . يس : آيهء 14 .
( 2 ) . ر . ك : دانشنامهء امير المؤمنين عليه السلام : ( بخش سوم / فصل يكم : احاديث وصايت ) .
( 3 ) . ر . ك : كمال الدين : ص 161 ح 19 و 20 ، بحار الأنوار : ج 14 ص 347 ح 6 و 7 .
( 4 ) . در برخى از احاديث آمده است كه او پيامبر نبوده ؛ ولى علامهء مجلسى مىگويد : احاديثى كه بر پيامبرىِ اودلالت دارند ، قوىتر و بيشترند ( ر . ك : بحار الأنوار : ج 14 ص 451 ) .
( 5 ) . قصص الأنبياء : ص 277 ح 334 ، بحار الأنوار : ج 14 ص 450 ح 2 .
( 6 ) . الغيبة ، نعمانى : ص 158 ح 2 ، بحار الأنوار : ج 52 ص 132 ح 37 .
( 7 ) . الغيبة ، نعمانى : ص 186 ح 38 ، بحار الأنوار : ج 51 ص 39 ح 18 .