امامت و رهبرى الهى در تمام اعصار ، استمرار داشته است و زمين ، هيچ گاه از حجّت الهى خالى نبوده و نخواهد بود ؛ ليكن در مقابل آيات و احاديثى كه بر اين معنا دلالت دارند ، نصوص ديگرى هستند كه به ظاهر ، بر عدم استمرار امامت و هدايت الهى در همهء اعصار دلالت دارند كه طرح و نقد آنها در اين جا ضرورى است :
1 . دلايل دوران فترت
مهمترين دليلى كه در برابر ادلّهء استمرار امامت قابل بررسى است ، نصوصى هستند كه بر دوران فترت ميان بعثت انبياى الهى دلالت دارند . « فترت » ، در اصل ، به معناى سكون و آرامش است و بدين جهت ، فاصلهء ميان دو جنبش ، دو نهضت و كوشش نيز فترت ناميده مىشود . قرآن كريم نيز دوران ميان نبوّت عيسى عليه السلام و نبوّت خاتم پيامبران را دوران « فترت رُسُل » ناميده است . اين دوران ، حدود ششصد سال طول كشيده است . « 1 »
برخى از احاديث تصريح مىكنند افرادى كه در دوران فترت زندگى كردهاند ، مستضعف شمرده مىشوند و در قيامت ، مؤاخذه نخواهند شد . « 2 » بنا بر اين ، اين شبهه پيش مىآيد كه در دوران فترت ، امامت و هدايت الهى ، استمرار نيافته است .
پاسخ اين شبهه ، آن است كه قرآن و احاديث اسلامى ، فاصلهء ميان عيسى عليه السلام و خاتم پيامبران صلى الله عليه و آله را دوران « فترت رُسُل » ناميدهاند ، نه « فترت امام و حجّت » . بنا بر اين ، نصوصى كه بر ثبوت دوران فترت دلالت دارند ، نمىتوانند استمرار امامت و هدايت الهى در همهء اعصار را نفى كنند و بنا بر اين ، معارض نصوصى كه بر استمرار
هامش
( 1 ) . برخى معتقدند فاصلهء ميان اين دو پيامبر بزرگ ، كمتر از ششصد سال بوده و برخى دوران فَترت را بيش از اين مدّت مىدانند . به گفتهء برخى ، فاصلهء ميان ولادت عيسى عليه السلام و هجرت پيامبر خدا ، به سال رومى ، 621 سال و 195 روز است ( ر . ك : تفسير ابو الفتوح رازى : ج 4 ص 154 ، پاورقى به قلم علّامه ابو الحسن شعرانى ) .
( 2 ) . الكافى : ج 3 ص 248 ح 1 ، معانى الأخبار : ص 408 ح 86 .