كرد . برخى از اين احاديث ، به طور مشخّص به امام مهدى عليه السلام اشاره دارند . « 1 »
دستهء هفتم . احاديثى كه دلالت دارند در همهء اعصار ، عدلى از اهل بيت پيامبر خدا خواهد بود كه با تحريف دين ، مبارزه خواهد كرد . « 2 »
با تأمّل در احاديثى كه بدانها اشاره شد و ملاحظهء آنها در كنار آياتى كه بر استمرار هدايت الهى در همهء اعصار دلالت دارند و حديث ثقلين « 3 » و نيز احاديثى ديگر مىتوان به اين جمعبندى رسيد كه :
1 . مقصود از « امام » ، « حجّت » و « عالِم » ، در همهء احاديثى كه گذشت ، همان « هادى » در آيهء هفتم سورهء رعد است . در حقيقت ، اين احاديث ، مفسّر و مبيّن آيهء ياد شده و آيات مشابه آن هستند و هر يك از اين نامها ، به يكى از ويژگىها و مشخّصات هادى و راهنماى الهى در هر عصر اشاره دارد .
2 . راهنمايان الهى كه وجود آنها يكى پس از ديگرى در همهء اعصار ضرورى است ، اعم از پيامبران و جانشينان آنها هستند .
3 . راهنمايان الهى پس از پيامبر خاتم صلى الله عليه و آله تا دامنهء قيامت ، اهل بيت آن بزرگوارند .
علاوه بر احاديثى كه در اين فصل بر اين معنا دلالت دارند ، احاديث فصلهاى دوم ، سوم و چهارم نيز بر آن دلالت مىكنند .
4 . راهنماى الهى در برخى از مقاطع تاريخ ، بنا بر مصالحى ممكن است از ديدِ مردم غايب گردد . در اين صورت ، هر چند جامعه از بخشى از منافع وجود امام ، محروم است ، ليكن از بركات تكوينىِ وى ، تا هنگام ظهور برخوردار خواهد بود .
نقد دلايل نفى استمرار امامت
بر پايهء اين جمعبندى - كه مقتضاى احاديث صحيح و مورد تأييد قرآن كريم است - ،
هامش
( 1 ) . ر . ك : ص 237 ( حجّت ، يا آشكار و بهنام است و يا پنهان و گمنام ) .
( 2 ) . ر . ك : ص 251 ( در هر نسلى ، دادگرى دانا از اهل بيت پيامبر صلى الله عليه و آله وجود دارد ) .
( 3 ) . ر . ك : ص 263 ( فصل دوم : حديث ثقلين ) .