اصولى - اخبارى ، نجف به رسالت علمى خود ، ادامه داد ؛ ولى از اين به بعد ، مهاجرت بدان كمتر گرديد و در قرن دوازدهم ، اين مركزيت به تدريج به كربلا منتقل شد . « 1 »
بحرين
بحرين ، از مراكز كهن تشيّع بوده و در دورهء صفوى به دنبال فراخوان علماى شيعى ، رفت و آمد بحرينىها به ايران و بالعكس ، امرى رايج بوده است .
سيّد ماجد بن هاشم بن على صادقى ( م 1028 ق ) ، از نخستين علماى مهاجر بحرين به ايران است . وى در اواخر عمر به شيراز رفت و اوّلين كسى است كه در شيراز به نشر حديث پرداخت و به واسطهء وجود شريفش مجمع رجال علم و ادب گرديد . « 2 » شيخ حسين بن عبدالصمد ، پدر شيخ بهايى ، بعد از اقامت چندين ساله در ايران ، گويا آخرت را در بحرين جستجو مىكند . « 3 » دربارهء وى آمده است :
از شاه طهماسب ، رخصت رفتن به زيارت بيت اللَّه الحرام [ طلب ] نمود .
بعد از انجام [ دادن ] اعمال حج به بحرين رفته و تا آخر عمر شريفش به تدريس علوم دينيّه مىپردازد . « 4 » مطلب ديگرى كه دربارهء بحرين گفته شده و محقّقان بر روى آن انگشت گذاشتهاند ، مسئلهء اخباريگرى است .
گرايش به اخباريگرى ، محصول نفوذ برخى از گرايشهاى شيعى مناطق عربى
هامش
( 1 ) . همان ، ص 72 .
( 2 ) . تاريخ حديث ، كاظم مدير شانهچى ، ص 166 .
( 3 ) . وى در نامهاى به فرزندش شيخ بهايى مىنويسد : « اگر دنبال دنيا هستى ، به هند برو ، و اگر آخرت را مىخواهى ، به بحرين بيا ، و اگر نه دنيا و نه آخرت را مىخواهى ، در ايران بمان » ( به نقل از : رياض العلماء ، ج 2 ، ص 121 ) .
( 4 ) . تاريخ حديث ، كاظم مدير شانهچى ، ص 119 .