كى اخلّ ببيانه : ضمير در « اخلّ » به متكلّم و در « ببيانه » به غرض برمىگردد .
بكونه فى مقام بيان تمام مراده : ضمير در « بكونه » و « مراده » به متكلّم برمىگردد .
مجرّد بيان ذلك و اظهاره و افهامه : ضمير در « اظهاره » و « افهامه » به « ذلك » كه مشاراليهاش ، تمام مراد بوده برمىگردد .
و لو لم يكن عن جدّ : ضمير در « لم يكن » به تمام مراد برمىگردد .
بل قاعدة و قانونا : يعنى « بل كان بيان ذلك قاعدة و قانونا » .
لتكون حجّة فيما لم تكن . . . على خلافه : ضمير در « لتكون » به قاعده و ضمير در « خلافه » به ماء موصوله در « فيما » به معناى مطلق برگشته و اين عبارت ، دليل براى بيان تمام مراد به عنوان قانون و قاعده مىباشد .
لا البيان الخ : كلمهء « البيان » عطف بر « مجرّد بيان الخ » مىباشد . يعنى « لا انّ المراد بكونه فى مقام بيان تمام مراده ، البيان فى الخ » .
و لو كان مخالفا : كلمه « لو » وصليه بوده و ضمير در « كان » به مقيّد برمىگردد .
و لذا لا ينثلم به اطلاقه و صحّة التّمسّك به اصلا : مشاراليه « ذا » منظور از بيان ، مجرّد اظهار تمام مراد بوده و نه بيان قاعدهء قبح تأخير بيان از وقت حاجت و ضمير در « به » به مقيّد و ضمير در « اطلاقه » به مطلق و در « به » به اطلاق برگشته و كلمهء « اصلا » متعلّق به « لا ينثلم » مىباشد .
فى دلالتها . . . ايضا : ضمير در « دلالتها » به نكره برگشته و مقصود از « ايضا » همچون اسم جنس : علم جنس و معرفهء به الف و لام مىباشد .
تحتاج فيما لا يكون هناك . . . الى مقدّمات الحكمة : ضمير در « تحتاج » به نكره برگشته و مشاراليه « هناك » دلالت بر اطلاق بوده و جار و مجرور « الى مقدّمات الحكمة » متعلق به « تحتاج » مىباشد .
بقى شىء : مقصود از « شىء » نكته و مطلب مىباشد . يعنى « بقى مطلب او نكتة » .
و هو انّه الخ : ضمير « هو » به شىء باقيمانده برگشته و ضمير در « انّه » به معناى شأن
نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى ) — صفحة 538
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٥٣٨