برمىگردد .
و انما استلزمه لو كان بذلك المعنى : ضمير فاعلى در « استلزمه » به تقييد و ضمير مفعولىاش به تجوّز و ضمير در « كان » به مطلق برگشته و مقصود از « بذلك المعنى » معناى مشهور از مطلق مىباشد .
نعم لو اريد من لفظه المعنى المقيّد كان مجازا مطلقا : ضمير در « لفظه » به مطلق و ضمير در « كان » به تقييد برگشته و كلمهء « المعنى » نايب فاعل براى « اريد » فعل شرط و كلمهء « المقيّد » صفت اين نايب فاعل بوده و كلمهء « كان » جواب شرط و مقصود از « مطلقا » چه در نظر مشهور و چه در نظر غير مشهور مىباشد .
كان التّقييد الخ : يعنى « سواء كان التّقييد الخ » .
شرح ( پرسش و پاسخ )
262 - از جمله الفاظ مطلق كدام بوده و مفهوم از آن چيست ؟
( و منها النّكرة مثل . . .
مردّدا بين الافراد ) ج : مىفرمايد : عبارت از نكره است . « 1 » مثل كلمهء « رجل » در آيهء شريفه 20 / قصص كه
هامش
( 1 ) - نكره يا در جملات خبرى و يا انشايى قرار مىگيرد و در هركدام نيز يا در سياق ايجابى و يا سلبى است كه در مجموع چهار قسم به شرح زير خواهد بود :
الف : نكره در جملات سلبى انشايى : يعنى نكره در سياق نهى قرار گيرد مثل « لا تكرم رجلا » يا « لا تعتق رقبة » .
ب : نكره در جملات سلبى خبرى : يعنى نكره در سياق نفى قرار گيرد . مثل « ما رايت رجلا » يا « ما جاء رجل » .
ج : نكره در جملات ايجابى خبرى : مثل « و جاء رجل من اقصى المدينة » .
د : نكره در جملات ايجابى انشايى : يعنى نكره در سياق امر و متعلّق امر قرار گيرد . مثل « اعتق رقبة » يا « اكرم عالما » .