« يمحو اللّه ما يشاء و يثبت و عنده امّ الكتاب » اشاره به اين دو نوع لوح و كتاب و عالم دارد . « 1 »
241 - آيا ممكن است شخصى متّصل به لوح محفوظ و ام الكتاب شود ؟
( نعم من شملته . . . كما كانت و تكون ) ج : مىفرمايد : آرى ، اگر شخصى مشمول عنايت الهى شده و نفس زكيّهاش متّصل شود به عالم لوح محفوظى كه از اعظم عوالم ربوبى و امّ الكتاب بوده ، آنوقت همهء واقعيات آنگونه كه در اين لوح ، وجود داشته و مضبوط است براى او نيز معلوم شده و مطّلع بر همهء واقعيّات به گونهاى كه در لوح محفوظ بوده خواهد شد . چنان كه اين معنا براى خاتم الانبياء و اوصياى آن حضرت يعنى معصومين عليهم السّلام محقّق شده و اين بزرگواران به چنين مرحلهاى رسيدهاند .
242 - با وجود آنكه پيامبر و بعضى از اوصيا متّصل به عالم لوح محفوظ شده و عالم به حقايق امور شدهاند آيا ممكن است با اين وجود ، خبر از استمرار حكمى دهند كه در واقع استمرار نداشته يا خبر از وقوع پديدهاى دهند كه واقع نمىشود ، چرا ؟
( نعم مع ذلك . . . و يبدى ما خفى ثانيا ) ج : مىفرمايد : با وجود اين چهبسا به پيامبر ، حكمى از احكام به صورت وحى نازل مىشود كه ظاهر در استمرار و دوام مىباشد درحالىكه در واقع داراى زمان و مدت بوده كه خداوند در خطاب ديگرى آن زمان و مدت را معيّن و ابلاغ مىكند . يا حكمى به صورت وحى بر
هامش
( 1 ) - در روايات نيز اشارهء به اين دو علم و دو عالم شده است : فضيل بن يسار مىگويد ؛ شنيدم امام باقر عليه السّلام فرمود : « العلم علمان » فعلم عند اللّه مخزون لم يطلع عليه احدا من خلقه و علم علّمه ملائكته و رسله ، فما علّمه ملائكته و رسله سيكون لا يكذّب نفسه و لا ملائكته و لا رسله و علم عنده مخزون يقدّم منه ما يشاء و يؤخّر منه ما يشاء و يثبت ما يشاء » .