ينكشف عنده الواقعيّات : ضمير در « عنده » به من موصوله برگشته و اين جمله ، خبر براى مبتدا يعنى من موصوله با جملهء صلهاش مىباشد .
على ما هى عليها : ضمير « هى » به واقعيّات و ضمير در « عليها » به ماء موصوله به معناى احكام برمىگردد .
كما ربّما يتّفق الخ : ضمير در « يتّفق » به انكشاف الواقعيّات يعنى معلوم شدن واقعيّات برمىگردد .
و كان عارفا . . . كما كانت و تكون : ضمير در « كان » به خاتم الانبياء يا بعضى اوصياء و ضمير در « كانت » و « تكون » به كائنات برمىگردد .
نعم مع ذلك : مشاراليه « ذلك » روشن بودن واقعيّات نزد پيامبر و بعضى اوصياء مىباشد .
ربّما يوحى اليه الخ : ضمير در « اليه » به خاتم الانبياء برمىگردد .
تارة بما يكون ظاهرا الخ : ضمير در « يكون » به ماء موصوله به معناى مضمون برمىگردد .
مع انّه فى الواقع له غاية و أمد يعيّنها الخ : ضمير در « انّه » و « له » به حكم و ضمير فاعلى در « يعيّنها » به خداوند و ضمير مفعولىاش به غايت برگشته و جملهء « يعيّنها » صفت براى « غاية » مىباشد .
و اخرى بما يكون ظاهرا : ضمير « يكون » به ماء موصوله به معناى مضمون برمىگردد .
مع انّه لا يكون الخ : ضمير در « انّه » و « لا يكون » به حكم به ظاهر جدّى برمىگردد .
كما انّه يؤمر وحيا او الهاما : ضمير در « انّه » و ضمير نايب فاعلى در « يؤمر » به پيامبر برمىگردد .
بالاخبار بوقوع عذاب او غيره ممّا لا يقع : مقصود از « بالاخبار » اخبار پيامبر بوده و ضمير مستتر در آن به پيامبر برگشته و ضمير در « غيره » به عذاب و ضمير در « لا يقع » به ماء موصوله به معناى عمل برمىگردد .
فى هذا الاخبار او ذاك الاظهار : مقصود از « هذا الاخبار » اخبار به عذاب و غير عذاب و
نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى ) — صفحة 464
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٤٦٤