لا ظهور له فى واحد منهما : ضمير در « له » به استثناء و در « منهما » به كلّ و اخير برمىگردد .
فى التّعيين : يعنى « تعيين رجوع الاستثناء الى الكلّ او الاخير » .
اقوال : كلمهء « اقوال » مبتدا براى خبر محذوف مىباشد يعنى « فيه اقوال » .
و الظّاهر انّه : ضمير در « انّه » به معناى شأن مىباشد .
فى رجوعه : ضمير در « رجوعه » به استثناء برمىگردد .
على اىّ حال : يعنى چه به كلّ يا به اخير برگردد .
انّ رجوعه الى غيرها : ضمير در « رجوعه » به استثناء و در « غيرها » به اخير برمىگردد .
و كذا فى صحّة رجوعه : مقصود از « كذا » يعنى « لا اشكال » بوده و ضمير در « رجوعه » به استثناء برمىگردد .
و ان كان المتراءى : كلمهء « متراءى » به معناى به نظر رسيدن و ديدگاه مىباشد .
حيث مهّد لصحّة رجوعه اليه : ضمير در « مهّد » به صاحب معالم و در « رجوعه » به استثناء و در « اليه » به كلّ برمىگردد .
انّه محل الاشكال : ضمير در « انّه » به متراءى برگشته و كلمهء « انّ » با اسم و خبرش ، تأويل به مصدر رفته و خبر براى « كان » مىباشد .
و ذلك ضرورة الخ : مشاراليه « ذلك » صحيح بودن رجوع استثناء به كلّ مىباشد .
لا يوجب تفاوتا الخ : ضمير در « لا يوجب » به تعدّد مستثنى منه برمىگردد .
و كان المستعمل فيه الاداة : كلمهء « المستعمل فيه » اسم براى « كان » و خبرش كلمهء « المستعمل فيه » در « هو المستعمل فيه » بوده و ضمير « هو » نيز ضمير فصل و به « المستعمل فيه » كه اسم براى « كان » بوده برمىگردد .
فيما كان واحدا : ضمير در « كان » به مستثنا منه برگشته و كلمهء ماء موصوله به معناى كلام مىباشد .
نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى ) — صفحة 414
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٤١٤