واجب است . « 1 »
164 - جواب مصنّف به توهّم تمسّك به عموم ادلّهء عناوين ثانويه « 2 » براى احراز موضوع فرد مشتبه چيست ؟
هامش
( 1 ) - بنابراين ، وقتى عملى مثل احرام قبل از ميقات و روزهء در سفر با متعلّق نذر قرار گرفتن ، صحيح شده و واجب مىشود به طريق اولى فرد مشكوك الصّحة مثل وضوء و غسل با گلاب كه مشكوك الصّحة بوده با نذر ، صحيح مىشود و مىتوان در احراز فرد مشتبه و مشكوك الصّحة به ادلّهء عناوين ثانويّه مثل نذر تمسّك كرد .
( 2 ) - براى روشن شدن جواب مصنّف به اين توهّم بايد دانست احكام ثانويه به دو قسم مىباشند :
الف : احكام عناوين ثانويّهاى كه در موضوع و متعلّق به اين احكام ، وجود يك حكمى از احكام عناوين اوّليّه معتبر است . نذر كه از عناوين ثانويه بوده در موضوعش يكى از احكام اوّليّه مثل اباحه يا رجحان فعل ( واجب يا مستحبّ باشد ) معتبر بوده و اخذ شده است . مثلا امورى و اعمالى متعلّق نذر واقع مىشوند كه يا مباح بوده و يا واجب و مستحبّ باشند . مثلا سفر به عتبات عاليات كه مستحبّ بوده و يا نماز شب كه امر مستحبّ بوده را مىتوان متعلّق نذر قرار داد و به واسطهء نذر واجب شوند ولى نمىتوان امر حرامى را متعلّق نذر قرار داد . مثلا نمىتوان نذر كرد اگر فلان حاجتم برآورده شد غيبت فلانى را بكنم بلكه چنين نذرى منعقد نمىشود . يا اجابت دعوت مؤمن ، امرى مستحبّ است كه در موضوع و متعلّق آن ، مباح بودن آن عمل لحاظ شده است . مثلا اجابت دعوت مؤمن در امرى مباح ، مستحبّ است ولى در امر حرام مستحبّ نمىباشد مثلا اجابت دعوت مؤمن براى غيبت ، امرى مستحبّ نمىباشد . بنابراين ، اگر اجابت مؤمن در امر حرام مثل غيبت كسى را كردن ، متعلّق نذر قرار دهيم و بگوئيم اگر نذرم برآورده شود ، اجابت فلان مؤمن در رابطه با غيبت كردن از فلانى بر من واجب باشد ، چنين نذرى منعقد نمىشود .
ب : احكام عناوين ثانويّهاى كه در موضوع و متعلّق اين احكام ، وجود يك حكمى از احكام عناوين اوّليّه معتبر نمىباشد . در موضوع ضرر كه از احكام ثانويّه بوده هيچ حكم اوّليّهاى لحاظ نشده است .
بلكه هر فعلى اعمّ از اينكه واجب بوده يا حرام وقتى متعلّق ضرر قرار گيرد ، حرام خواهد بود . مثلا روزه واجب است به حكم اوّليّه ولى وقتى متعلّق حكم ضرر قرار گيرد حرام خواهد شد . يا اگر حكم اوّليّهاش حرام باشد مثل غيبت كه حرام است اگر متعلّق ضرر واقع شود يعنى غيبت موجب ضرر شود باز هم حرام بوده و حرمتش مؤكّد مىشود .