دليل ضرورى بودن اينكه همانا كم است اينكه پيدا نشود عنوانى كه جارى شود در آن ( عنوان ) اصلى كه منقّح شود به واسطهء آن ( اصل ) اينكه همانا آن ( مشتبه از باقى تحت عامّ ) از آن چيزهايى ( افرادى ) است كه باقى است ( افراد ) تحت آن ( عامّ ) . مثلا وقتى شكّ شود همانا زنى مىباشد ( زن ) قرشيّه يا غير آن ( قرشيّه ) ، پس اين ( زن ) و اگرچه مىباشد ( اين زن ) وقتى وجود پيدا مىكند ( اين زن ) يا قرشيّه يا غير قرشيّه ، پس نيست اصلى كه احراز شود به واسطهء آن ( اصل ) همانا اين ( زن ) قرشيّه است يا غير آن ( قرشيّه ) مگر آنكه همانا اصالت عدم تحقّق انتساب بين اين ( زن ) و بين قريش ، سود مىدهد ( اصالت عدم ) در منقّح شدن اينكه همانا اين ( زن ) از اشخاصى ( زنانى ) است كه حيض نمىبيند مگر تا پنجاه ، زيرا همانا زنى كه نمىباشد بين او ( زن ) و بين قريش ، انتسابى ، همچنين ، باقى است تحت آنچه ( عمومى ) كه دلالت مىكند ( عموم ) بر اينكه همانا زن همانا مىبيند ( زن ) خون تا پنجاه و خارج از تحت اين ( عموم ) آن ( خارج ) قرشيّه است ، پس خوب تأمّل كن .
توهّم و دور كردن : چهبسا ظاهر مىشود از بعضى از ايشان ( علماء ) تمسّك به عمومات در آنچه ( موردى ) كه وقتى شكّ شود در فردى نه از جهت احتمال تخصيص ، بلكه از جهت ديگرى مانند آنچه ( موردى ) كه وقتى شكّ شود در صحيح بودن وضوء يا غسل به مايع مضاف ، پس كشف مىشود صحّت آن ( وضوء يا غسل ) با عموم مثل « اوفوا بالنّذور » در آنچه ( موردى ) كه وقتى واقع شود ( وضوء يا غسل ) متعلّق براى نذر به اينكه گفته شود : واجب است اتيان به اين وضوء براى وفاء كردن به نذر به دليل عموم ، و هرچه ( وضوء يا غسلى ) كه واجب است وفاء به آن ( وضوء يا غسل ) چارهاى نيست اينكه مىباشد ( وضوء يا غسل ) صحيح ، به خاطر قطع داشتن به اينكه همانا اگر نبود صحيح بودن آن ( وضوء يا غسل ) هرآينه واجب نبود وفاء به آن ( وضوء يا غسل ) و چهبسا تأييد مىشود اين ( صحيح بودن وضوء يا غسل يادشده ) به آنچه ( روايت ) كه وارد شده است
نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى ) — صفحة 314
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٣١٤