بودنش نسبت به عامّ مىباشد . « 1 »
149 - اگر مخصّص مجمل ، يا منفصل نبوده و يا مردّد بين اقل و اكثر نباشد چند صورت پيدا كرده و آيا اجمالش سرايت به عامّ مىكند ؟
( و ان لم يكن كذلك . . . و حقيقة فى غيره ) ج : مىفرمايد : اگر خاصّ مجمل ، منفصل بين اقلّ و اكثر نباشد ، سه قسم پيدا مىكند :
1 - منفصل باشد و دائر بين متباينين 2 - متّصل باشد و دائر بين متباينين 3 - متّصل باشد و دائر بين اقلّ و اكثر .
اگر منفصل و مردّد بين متباينين باشد ، اجمال خاصّ حكما و نه حقيقتا سرايت به عامّ مىكند . « 2 »
اگر متّصل باشد اعمّ از اينكه مردّد بين متباينين بوده يا مردّد بين اقلّ و اكثر باشد ، اجمال خاصّ حقيقتا هم به عامّ سرايت مىكند . « 3 »
هامش
افراد حجّت بوده و حكم عامّ يعنى « وجوب اكرام » شامل همهء اين افراد مىشود و دليل خاصّ نيز تنها شامل علماى مرتكب كبيره مىشود ، در نتيجه فقط علماى مرتكب كبيره را از حكم عامّ خارج كرده و تنها جلوى حجّيّت ظهور عامّ را و نه اصل ظهورش را نسبت به علماى مرتكب كبيره مىگيرد .
( 1 ) - در بحث قبلى توضيح داده شد كه در تقديم خاصّ بر عامّ دو مبنا وجود دارد : الف : خاصّ نسبت به عامّ ، نصّ است . ب : خاصّ نسبت به عامّ ، اظهر است .
( 2 ) - بنابراين ، در « اكرم العلماء » ، « لا تكرم زيدا العالم » عامّ « العلماء » ظهور موضوعى در همهء افراد زيد عالم اعمّ از زيد بن بكر ، زيد بن عمر ، زيد بن خالد دارد و ظهورش در آنها مستقرّ شده ولى اجمال خاصّ به عامّ سرايت مىكند و جلوى حجّيّت اين ظهور يعنى جلوى حكم « وجوب اكرام » را نسبت به اين افراد مىگيرد و عامّ را از حيث حكم نسبت به اين افراد ، مجمل مىكند .
( 3 ) - يعنى در « اكرم العلماء الّا زيدا العالم » سرايت اجمال خاصّ به عامّ به گونهاى است كه اصل ظهور