ربّما عدّ الخ : نايب فاعل « عدّ » كلمهء « النكرة » مىباشد .
و دلالتها عليه لا ينبغى ان ينكر عقلا : ضمير در « دلالتها » به نكره در سياق نفى و نهى و مير در « عليه » به عموم و ضمير نايب و على در « ان ينكر » كه تأويل به مصدر رفته و فاعل براى « لا ينبغى » بوده به « دلالتها عليه » برمىگردد .
ضرورة انّه لا يكاد يكون طبيعة معدومة الّا الخ : ضمير در « انّه » به معناى شأن بوده و كلمهء « طبيعة » با صفتش يعنى « معدومة » اسم براى « يكون » و مستثناى به « الّا » خبرش مىباشد .
الّا اذا لم يكن فرد منها بموجود : ضمير در « منها » به طبيعت برمىگردد .
و الّا كانت موجودة : يعنى « و ان كان فردا منها بموجود كانت موجودة » .
انّها تفيده اذا اخذت مرسلة : ضمير در « انّها » و ضمير فاعلى در « تفيده » و ضمير نايب فاعلى در « اخذت » به نكره برگشته و ضمير مفعولى در « تفيده » به عموم برمىگردد .
لا مبهمة قابلة للتّقييد : يعنى « لا اخذت مبهمة الخ » كلمهء « قابلة » صفت براى « مبهمة » مىباشد .
و الّا فسلبها لا يقتضى الخ : يعنى « و ان لم تؤخذ مرسلة بل تؤخذ مبهمة للتّقييد فسلبها الخ » ضمير در « فسلبها » به طبيعت مقيّده و ضمير در « لا يقتضى » به « سلبها » برمىگردد .
لما اريد منها : ضمير نايب فاعلى در « اريد » به ماء موصوله به معناى افراد و ضمير در « منها » به طبيعت مبهمه برمىگردد .
لا استيعاب ما يصلح انطباقها عليه من افرادها : يعنى « و لا يقتضى استيعاب الخ » ضمير در « انطباقها » به طبيعت مرسله و ضمير در « عليه » به ماء موصوله كه « من افرادها » بيان آن بوده برگشته و ضمير در « افرادها » به طبيعت برمىگردد .
و هذا لا ينافى كون دلالتها عليه عقليّة : ضمير در « لا ينافى » به « هذا » كه مشاراليهاش ،
نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى ) — صفحة 238
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٢٣٨