مطلب بعدى است . اضراب و بل اضرابيه در اين صورت ، دلالت بر اختصاص داشته و روشن است كه مفيد حصر مىباشد . « 1 »
112 - قسم چهارم از مواردى كه گفته شده ، دلالت بر حصر مىكند ، چيست ؟
( و ممّا يفيد . . المسند اليه باللّام ) ج : مىفرمايد : از جمله مواردى كه گفته شده ، دلالت بر حصر مىكند عبارت از مسند اليه معرّف به الف و لام مىباشد . « 2 »
113 - تحقيق مصنّف در خصوص مسند اليه معرّف به الف و لام چيست ؟
( و التّحقيق انّه . . . و حصرها عليه ) ج : مىفرمايد : تحقيق ، آن است كه مسند اليه معرّف به الف و لام ، مفيد اختصاص
هامش
( 1 ) - البتّه اضراب در اين موارد در جايى است كه متكلّم درصدد ابطال نظر و اعتقادى است كه مخاطبين و يا گروهى به چيزى دارند . مثلا گروهى معتقد بودند خداوند داراى فرزند بوده و ملائكه ، فرزندان او مىباشند . خداوند در ابطال اين اعتقاد مىفرمايد :« قالُوا اتَّخَذَ الرَّحْمنُ وَلَداً سُبْحانَهُ بَلْ عِبادٌ مُكْرَمُونَ »مىگفتند ؛ خداوند فرزند اتّخاذ كرده است ، خداوند منزّه است ، بلكه آنان ( ملائكه ) بندگان مكرم خداوند مىباشند . يعنى ملائكه ، فقط و فقط بندگان خدا هستند . يا خداوند در ردّ قول كسانى كه مىگفتند ؛ پيامبر ، جنزده بوده و سخنانش ، سخنانى ياوه مىباشد ، مىفرمايد : « ام يقولون به جنّة بل جاءهم بالحقّ » يعنى پيامبر ، جنزده نبوده و به ناحقّ نيامده بلكه فقط و فقط به حقّ آمده و سخنانش حقّ است .
( 2 ) - در ادبيات ، مسند اليه به مبتدا و فاعل ، اطلاق مىشود مثلا در « جاء زيد » كلمهء « زيد » فاعل و مسند اليه مىباشد چنان كه « زيد قائم » كلمهء « زيد » مبتدا و مسند اليه مىباشد . ولى در بحث مفاهيم ، مقصود از مسند اليه ، مبتدا و آنچه كه در اصل مبتدا بوده ، مثل اسم حروف مشبّهة بالفعل و اسم افعال ناقصه مىباشد . مثل« إِنَّ الْإِنْسانَ لَفِي خُسْرٍ »يا« الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ » *.