و هو واضح الاستحالة كالمتضادّين : ضمير « هو » به محكوم بودن حقيقت واحده به دو حكم متماثل برگشته و مقصود از « كالمتضادّين » همچون محال بودن محكوم بودن حقيقت واحده به دو حكم متضادّ مىباشد .
من التّصرّف فيه : ضمير در « فيه » به ظهور جملهء شرطيّه برمىگردد .
بعدم دلالتها فى هذا الحال : ضمير در « دلالتها » به جملهء شرطيّه برگشته و مقصود از « هذا الحال » متعدّد بودن شروط مىباشد .
على الحدوث عند الحدوث : يعنى « على حدوث الجزاء عند حدوث الشّرط » .
بل على مجرّد الثّبوت : كلمهء « بل » عاطفه و براى اضراب مىباشد . يعنى « بل تدلّ الجملة الشّرطيّة فى هذا الحال على مجرّد الثّبوت » .
و ان كان واحدا صورة الّا انّه حقايق الخ : ضمير در « كان » و « انّه » به متعلّق جزاء برمىگردد .
متصادقة على واحد : كلمهء « متصادقة » صفت براى « حقايق متعدّدة » بوده و مقصود از « على واحد » يعنى « على مصداق واحد » مىباشد .
و ان اشتغلت الخ : ضمير در « اشتغلت » به ذمّه برمىگردد .
الّا انّ الاجتزاء بواحد لكونه مجمعا لها : كلمهء « الاجتزاء » اسم براى « انّ » و به معناى اكتفاء و اتيان كردن بوده و جار و مجرور « بواحد » خبر و ضمير در « كونه » اسم و به واحد برگشته و كلمهء « مجمعا » مصدر ميمى و خبر براى « كونه » بوده و جار و مجرور « لها » متعلّق به « مجمعا » و ضمير در آن به حقايق متعدّده برمىگردد .
فاكرم العالم الهاشمىّ : ضمير در « اكرم » به مكلّف برمىگردد .
ضرورة انّه بضيافته : ضمير در « انّه » و « بضيافته » به مكلّف برمىگردد .
يصدق انّه امتثلهما : ضمير در « انّه » و ضمير فاعلى در « امتثلهما » به مكلّف و ضمير
نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى ) — صفحة 114
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص١١٤