« كذا » ساقط شدن امر و حاصل شدن امتثال مىباشد .
و امّا عليه . . . فيسقط به الامر به مطلقا . . . الموجب له و امّا فيها فلا . . . بدونه تقصيرا :
ضمير در « عليه » به امتناع و در « به » اوّلى به اتيان مجمع و در دوّمى به مجمع و در « له » به امر و در « فيها » به عبادات و در « بدونه » به التفات برگشته و مقصود از « مطلقا » اعمّ از التفاوت مكلّف به حرمت يا عدم التفاتش به حرمت و اعمّ از اينكه عدم التفاتش قصورى يا تقصيرى باشد و مقصود از « فلا » يعنى « فلا يسقط الامر » مىباشد .
فانّه و ان كان . . . و قد قصدها الّا انّه . . . لان يتقرّب به . . . فلا يقع . . . بدونه . . . به الغرض . . .
للامر به : ضمير در « فانّه » و در « كان » و ضمير فاعلى در « قصدها » به مكلّف و ضمير مفعولىاش به قربت و در « انّه » و در « به » اوّلى و دوّمى به اتيان مجمع و در « يتقرّب » به مكلّف و در « فلا يقع » به اتيان مجمع و در « به » سوّمى به مجمع برمىگردد .
لم يلتفت اليها . . . و قد قصد . . . باتيانه . . . يسقط . . . بما يصلح ان يتقرّب به : ضمير در « لم يلتفت » و در « قصد » و در « يتقرّب » به مكلّف و در « اليها » به حرمت و در « باتيانه » به مجمع و در « يسقط » به امر و در « به » به ماء موصوله به معناى عمل برمىگردد .
لاشتماله . . . مع صدوره حسنا . . . بحرمته . . . به فيسقط به . . . و ان لم يكن امتثالا له :
ضمير در « لاشتماله » و در « صدوره » و در « بحرمته » و در هر دو « به » به ماء موصوله به معناى عمل و در « فيسقط » به امر و در « لم يكن » به اتيان عمل و در « له » به امر برگشته و مقصود از « حسنا » يعنى به عنوان حسن مىباشد .
لما هو الاقوى من جهات . . . لا لما هو المؤثّر منها . . . لكونهما . . . لما علم منهما : هر دو ضمير « هو » به ماء موصوله قبلشان برگشته و « من جهات » و « منها » بيان ماء موصوله بوده و ضمير در « منها » به جهات مصالح و مفاسد و در « لكونهما » و در « منهما » به حسن و قبح و ضمير نايب فاعلى در « علم » به ماء موصوله به معناى معلوم برمىگردد .
نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى ) — صفحة 686
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٦٨٦