نهى در عبادات و در « يوجب » به نهى و در « فسادها » به عبادت برمىگردد .
عن التّوجّه اليها . . . تلك المسألة . . . و امّا ما افاده . . . من الفرق بما هذه عبارته : ضمير در « اليها » به عبادت و ضمير مفعولى در « افاده » به ماء موصوله كه « من الفرق » بيانش بوده و ضمير در « عبارته » به ماء موصوله قبلش به معناى بيان برگشته و مقصود از « تلك المسألة » مسئلهء نهى در عبادات موجب فساد بوده مىباشد .
بين المقام و المقام المتقدّم و هو . . . هل يجتمعان . . . فظاهر : مقصود از « المقام » نهى در عبادت و مقصود از « المقام المتقدّم » مسئلهء اجتماع امر و نهى بوده ، و ضمير « هو » به مقام متقدّم و در « يجتمعان » به امر و نهى برگشته و كلمهء « فظاهر » در اصل « فهو ظاهر » بوده كه جواب براى امّا بوده و ضمير « هو » نيز به فرق برمىگردد .
و امّا فى العبادات فهو . . . هناك فيما اذا . . . بينهما . . . و هنا . . . اتّحدتا . . . تغايرتا : ضمير « هو » به فرق و در « بينهما » و در « اتّحدتا » و « تغايرتا » به « طبيعتين » برگشته و مشاراليه « هناك » ، اجتماع امر و نهى و مشاراليه « هنا » نهى در عبادات مىباشد .
ففاسد . . . و تغايرها بحسب الذّوات لا يوجب . . . هناك . . . و معه الخ : كلمهء « ففاسد » در اصل « فهو فاسد » بوده و اين جمله ، جواب براى « امّا » در « امّا ما افاده » بوده و ضمير « هو » به « ما افاده » برگشته و ضمير در « تغايرها » به موضوعات و در « لا يوجب » به متعدّد بودن موضوعات و در « معه » به اختلاف جهات برگشته و مشاراليه « هناك » تعدّد موضوعات مىباشد .
الى تعدّدها . . . مع وحدة الموضوع و تعدّد الجهة . . . فى صورة العكس : ضمير در « تعدّدها » به موضوعات برگشته و كلمهء « تعدّد الجهة » عطف به « وحدة الموضوع » بوده و مقصود از « صورة العكس » يعنى موضوع دو تا بوده ولى جهت مبحوث عنها ، واحد باشد .
و من هنا . . . بانّ النّزاع هنا . . . و هناك . . . فانّ مجرّد ذلك الخ : مشاراليه « هنا » اوّلى ، اختلاف جهات ، موجب تمايز مسائل بوده و مشاراليه « هنا » دوّمى ، اجتماع امر و نهى و مشاراليه « هناك » نهى در فساد و مشاراليه « ذلك » عقلى و لفظى بودن دلالت مىباشد .
نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى ) — صفحة 641
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٦٤١