انفكاك وجود از همهء خصوصيّات بوده و ضمير نايب فاعلى در « حقّق » به ماء موصوله به معناى تقرير و بيان مىباشد .
و فى مراجعة . . . على ذلك حيث يرى اذا راجعه انّه لا غرض له فى مطلوباته : ضمير در « يرى » و ضمير فاعلى در « راجعه » و در « انّه » و در « له » و در « مطلوباته » به انسان و ضمير مفعولى در « راجعه » به وجدان برگشته و مشار اليه « ذلك » مطلوب بودن طبيعت مىباشد .
و لا نظر له الّا اليها . . . خصوصيّاتها . . . و عوارضها : ضمير در « له » به انسان و در « اليها » و در « خصوصيّاتها » و در « عوارضها » به طبايع برمىگردد .
و انّ نفس وجودها السّعيّ بما هو وجودها تمام المطلوب . . . ذاك الوجود . . . ينفكّ الخ :
ضمير در هر دو « وجودها » به طبيعت و ضمير « هو » به وجود سعى برگشته و معناى « السّعيّ » كه صفت براى « وجودها » بوده ، گسترده مىباشد و ضمير در « ينفكّ » به « ذاك الوجود » وجود طبيعت برگشته و كلمهء « نفس » اسم براى « انّ » و اضافه به بعدش شده و خبرش ، كلمهء « تمام » كه اضافه به بعدش شده بوده و عبارت « انّ نفس الخ » عطف به « نفس الطّبائع » مىباشد .
فانقدح بذلك انّ . . . انّها بوجودها السّعيّ بما هو وجودها . . . متعلّقة للطّلب : مشار اليه « بذلك » توضيح و تقرير بوده ضمائر مؤنّث به طبايع و ضمير « هو » به وجود سعى برگشته و كلمهء « متعلّقة » خبر براى « انّها » و عبارت « انّها الخ » خبر براى « انّ » و عبارت « انّ الخ » تأويل به مفرد رفته و فاعل براى « فانقدح » مىباشد .
لا انّها بما هى هى كانت متعلّقة له . . . يتوهّم فانّها كذلك ليست الّا هى : ضمير در « انّها » و در « كانت » به طبايع و دو ضمير « هى هى » به طبيعت و در « له » به طلب و در « فانّها » و در « ليست » و ضمير « هى » به طبيعت و ضمير نايب فاعلى در « يتوهّم » به تعلّق گرفتن طلب به طبايع بما هى هى برگشته و مشار اليه « كذلك » بما هى هى مىباشد .
نعم هى كذلك تكون . . . فانّه طلب الوجود . . . دفع وهم . . . انّما يكون الخ : ضمير « هى » و
نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى ) — صفحة 551
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٥٥١