ذاتى و مشار اليه « هذا » حرام نبودن ضدّ و عدم اقتضاى امر به شىء بر نهى از ضدّ مىباشد .
لا يوجب . . . المتعلّق به فعلا مع بقائه على ما هو عليه من ملاكه من المصلحة : ضمير در « لا يوجب » به مزاحمت و در « به » و در « بقائه » و ضمير « هو » به ضدّ و در « عليه » به ماء موصوله و در « ملاكه » به امر برگشته و كلمهء « من كلامه » بيان براى ماء موصوله و « من المصلحة » بيان براى « ملاكه » مىباشد .
كما هو . . . او غيرها اىّ شىء كان كما هو مذهب الخ : ضمير « هو » اوّلى به ملاك داشتن امر و دوّمى به « غيرها » غير مصلحت يعنى ملاك نداشتن امر و در « غيرها » به مصلحت و در « كان » به ملاك برگشته و كلمهء « اىّ » خبر مقدّم براى « كان » و اضافه به بعدش شده است .
و عدم حدوث ما يوجب مبغوضيّته و خروجه . . . به كما حدث بناء على الاقتضاء : ضمير در « يوجب » به ماء موصوله به معناى نهى و در « مبغوضيّته » و « خروجه » و « به » به ضدّ و در « حدث » به موجب مبغوضيّت يعنى نهى برگشته و مقصود از « الاقتضاء » اقتضاء امر به شىء بر نهى از ضدّ بوده و كلمهء « عدم » عطف به « بقائه » مىباشد .
ثمّ انّه . . . على العصيان و عدم اطاعة الامر بالشّيء . . . او البناء على معصيته الخ : ضمير در « انّه » به معناى شأن بوده و مقصود از كلمهء « الشّيء » ضدّ اهمّ بوده و كلمهء « البناء » عطف بر « العصيان » بوده و ضمير در « معصيته » به « الشّيء » برمىگردد .
بدعوى انّه لا مانع . . . كذلك . . . و الامر بغيره . . . ذاك الامر : جار و مجرور « بدعوى » متعلّق به « تصحيح » بوده و ضمير در « انّه » به معناى شأن بوده و در « بغيره » به اهمّ برگشته و مشار اليه « كذلك » به نحو ترتّب بوده و مقصود از « ذاك الامر » امر اهمّ مىباشد .
او البناء و العزم عليه بل هو واقع كثيرا عرفا . . . ما هو . . . فى طلبهما كذلك : كلمهء
نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى ) — صفحة 502
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٥٠٢