148 - راه حلّ ديگرى كه براى اشكال لزوم قصد قربت در طهارتهاى سهگانه ، ارائه شده چيست ؟ ( و امّا ما ربّما . . . بداعى امتثال الاوّل )
ج : مىفرمايد : راه ديگرى براى تصحيح و توجيه اعتبار قصد اطاعت در عبادات ، يعنى طهارات ثلاث از طريق تعدّد « 1 » امر و وجود دو امر يعنى از راه متمّم جعل ارائه شده است مبنى بر اينكه ؛ يكى از دو امر كه امر غيرى توصّلى بوده به ذات عمل و طهارات تعلّق گرفته كه اين امر ، مقتضى قربى و عبادى بودن اين طهارات نمىباشد . « 2 » ولى امر دوّم
هامش
قصد قربت بوده كه تحصيل مىشود . ولى اشكال ثواب مترتّب بر طهارت ثلاث با توجه به اينكه از مقدّمات براى واجب و ذى المقدّمه بوده و امر تعلّق گرفته به آنها ، امر غيرى مىباشد و بر امتثال امر غيرى نيز ثواب مترتّب نمىشود را حلّ نمىكند .
ولى بايد گفت : مرحوم محقّق مشكينى در حاشيهء « كفاية الاصول 1 / 179 » مىفرمايد : « هذا غير وارد عليه اذ صريح كلامه دفع اشكال لزوم القصد لا اشكال المثوبة » يعنى اشكال ترتّب ثواب بر راه حلّ ارائهشدهء شيخ وارد نيست . زيرا صريح كلام شيخ در جهت دفع اشكال لزوم قصد قربت بوده و نه اشكال ترتب ثواب بر طهارت ثلاث . سپس مىفرمايد : « فالاولى ان يورد عليه بانّ الخ » يعنى اشكال را از جهت ديگرى مىداند . بنابراين ، ممكن است گفته شود ؛ ترتّب ثواب از باب تفضّل باشد چنان كه مصنّف در « كفاية الاصول 1 / 177 » يكى از جهات ترتّب ثواب بر بعضى مقدّمات را در روايات ، تفضّل شارع دانسته كه توضيحش گذشت . بنابراين ، اگر اشكال لزوم قصد قربت با اين جواب بر طرف شود ، اشكال ترتّب ثواب نيز از باب تفضّل بودن رفع مىشود . علاوه آنكه ، وقتى اتيان طهارات سهگانه با توجه به لزوم قصد قربت در آنها ، موجب قرب شود ترتّب ثواب نيز به همين لحاظ خواهد بود . يعنى ترتّب ثواب بر اين مقدّمات از بين ساير مقدّمات به لحاظ قربى بودن آنها بوده كه اين دو راه حلّ ، بيانگر آن بود .
( 1 ) - شيخ در « مطارح الانظار / 71 » و محقّق رشتى در « بدائع الافكار 1 / 387 » .
( 2 ) - مثلا آيهء شريفه وضوء« إِذا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَ أَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرافِقِ »يا آيهء تيمّم كه مىفرمايد :« فَلَمْ تَجِدُوا ماءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طَيِّباً » *اوامر غيرى بوده كه ذات و پيكرهء وضوء و تيمّم را مقدّمه براى نماز ، روزه و غيره قرار داده و دلالت بر قربى بودن اين پيكره و اعمال ندارد .