104 - چگونه در وجوب اتيان مقدّمه قبل از زمان واجب اشكالى نيست و حال آنكه محذور وجوب مقدّمه قبل از وجوب ذى المقدّمه « 1 » لازم مىآيد ؟ ( ضرورة فعليّة . . . قبل الاتيان به )
ج : مىفرمايد : وقتى به واسطهء تمهيد و فراهم كردن مقدّمهء واجب ، وجوب واجب نيز فعليّت و تنجّز پيدا مىكند آنوقت وجوب از واجب به مقدّمه بنا بر قول به ملازمه ترشّح پيدا مىكند و محذور وجوب مقدّمه قبل از وجوب ذى المقدّمه لازم نمىآيد . « 2 » بلكه آنچه كه لازم مىآيد عبارت از اتيان مقدّمه قبل از اتيان ذى المقدّمه است . « 3 »
105 - چگونه اتيان مقدّمه قبل از زمان واجب ، لازم و واجب است و محذور ياد شده لازم نمىآيد ؟ ( بل لزوم الاتيان . . . قبل اتيانه )
ج : مىفرمايد : لزوم اتيان مقدّمه از نظر عقل هرچند قائل به ملازمه نشويم ، احتياج به بيان زياد و آوردن برهان نيست مثل لزوم عقلى اتيان ساير مقدّمات در زمان واجب قبل از اتيان واجب . « 4 »
هامش
واجب است كه مشروط مىباشد . يا در واجب مشروطى كه اگرچه وجوب ، مشروط است ولى شرط به نحو شرط متأخّر معلوم الوجود مىباشد . يعنى مصنّف مىخواهد بگويد : در مواردى كه در شرع داريم كه اتيان مقدمات وجوديّه قبل از زمان واجب بوده نيز مىتوان آن را بر مبناى صاحب فصول ، واجب معلّق و هم با معناى شيخ با واجب مشروط ولى با شرط متأخّر معلوم الوجود تصحيح نمود .
( 1 ) - زيرا گفته شد كه وجوب مقدّمه قبل از وجوب ذى المقدّمه به معناى تقدّم معلول بر علّت بوده كه محال است .
( 2 ) - يعنى در اين موارد ( واجب معلّق و واجب مشروط به نحو شرط متأخّر معلوم الوجود ) وجوب مقدّمه بنا بر قول به ملازمه ناشى و مترشّح از وجوب ذى المقدّمه مىباشد . بنابراين ، تقديم معلول بر علّت لازم نمىآيد .
( 3 ) - نه تقدّم وجوب مقدّمه بر وجوب ذى المقدّمه تا محذور ياد شده لازم بيايد .
( 4 ) - يعنى اگر براى فرار از محذور و اشكال ياد شده قائل به ملازمه و وجوب شرعى اتيان مقدّمه قبل