نحو امر متاخّر عنه بالزّمان : مقصود از « امر » متعلّق بعث يعنى مأمور به و واجب بوده ، ضمير در « عنه » به بعث برگشته و جار و مجرور « بالزّمان » متعلّق « متأخّر » مىباشد . يعنى تأخّرى كه به واسطه زمان و فاصله زمانى داشتن خواهد بود .
و لا يتفاوت طوله و قصره : ضمير در « طوله » و « قصره » به زمان برمىگردد .
فيما هو ملاك الخ : ضمير « هو » به ماء موصوله به معناى انفكاك اراده از مراد برمىگردد .
الحاكم فى هذا الباب : كلمهء « الحاكم » صفت « العقل » بوده و مقصود از « هذا الباب » باب انفكاك اراده از مراد مىباشد .
ما ذكرناه : ضمير مفعولى در « ذكرناه » به ماء موصوله به معناى جواب دوم يعنى لزوم تعلّق بعث به امر متأخر برمىگردد .
لا سترة عليه : كلمهء « ستره » به ضم سين و سكون تاء به معناى پوشش و ابهام بوده و ضمير در « عليه » به « ما ذكرناه » برمىگردد .
و الاطناب انّما هو الخ : ضمير « هو » به « الاطناب » به معناى طول دادن برگشته و اين عبارت جواب سؤال مقدر مىباشد : اگر مطلب اين قدر واضح است پس چرا پاسخ طولانى به آن دادهايد .
ربما اشكل على المعلّق ايضا : مقصود از « ايضا » يعنى عدم امكان واجب معلّق .
مع انّها الخ : ضمير در « انّها » به قدرت برمىگردد .
و فيه انّ الخ : ضمير در « فيه » به اشكال برگشته و مقصود از « فيه » يعنى اشكال بر اين اشكال .
انّما هو القدرة على الواجب فى زمانه : ضمير « هو » به شرط و ضمير در « زمانه » به واجب برمىگردد .
نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى ) — صفحة 165
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص١٦٥