و ضدّيّت وجود دارد و نه علاقه كه مصحح استعمال مجازى مىباشد .
305 - اينكه مصنّف با فرض قبول عدم امتناع عقلى استعمال لفظ در اكثر از معناى واحد باز هم در جواب قائلين به تفصيل مىگويد استعمال لفظ تثنيه و جمع در اكثر از معناى واحد به نحو حقيقت صحيح نبوده به چه دليل است ؟ ( و التّثنية و الجمع . . . و العين الباكية )
ج : مىفرمايد : در تثنيه و جمع دو چيز را علماى علم ادبيّات شرط مىدانند
الف : وحدت لفظ .
ب : وحدت معنا . بنابراين ، لفظ « رجل » و يا « عين » وقتى تثنيه و جمع بسته شده و گفته مىشود « رجلان و رجال » و « عينين و عيون » در تثنيه دو فرد از معناى مفرد و در جمع سه فرد و بيشتر از معناى مفرد اراده شده است . به عبارت ديگر ، تثنيه و جمع عبارت از مصاديق متعدّد از معناى مفرد لفظ مىباشد . مثلا در لفظ « عينين و عيون » اگر مفرد آن به معناى « چشم » بوده باشد در تثنيه و جمع آن نيز دو فرد و يا سه فرد از چشم اراده شده است نه اينكه مثلا چشم و چشمه اراده شده باشد . خلاصه آنكه تكرار در تثنيه و جمع تكرار در مصداق و افراد معناى لفظ مفرد است و نه تكرار در معناى لفظ مفرد .
306 - اينكه بعضى گفتهاند استعمال لفظ در اكثر از معناى واحد اگر در تثنيه و جمع صحيح نباشد ولى در تثنيه و جمع اعلام صحيح مىباشد به چه معناست ؟ ( توضيح از خارج )
ج : مىگويند : مشاهده مىشود دو نفر را كه يكى محمّد بن بكر و ديگرى محمّد بن عمر است را با لفظ « محمّدان » و اگر محمّد بن زيد را هم در نظر بگيرى با لفظ « محمّدون » تثنيه و جمع مىبندند . از « محمّدان » محمّد بن بكر و محمّد بن عمر كه دو ذات و دو معناى متفاوت بوده و از « محمّدون » نيز علاوه بر آن دو ذات ، محمّد بن زيد و يا بيشتر اراده مىشود . بنابراين ، مشاهده مىشود اگر در تثنيه و جمع غير اعلام نيز گفته شود ؛ تثنيه و