278 - دخالت امر وجودى و يا عدمى كه به نحو ايجاد تشخّص در مأمور به و متعلّق امر مىشود چند صورت دارد ؟ ( و دخل هذا . . . بنحو الشّرطيّة )
ج : مىفرمايد : به دو صورت يعنى به صورت جزئيّت و شرطيّت مىباشد .
1 - جزئيّت : مثل اينكه هفتاد بار ذكر در سجده و ركوع به جاى يك بارى كه واجب بوده به عنوان امر وجودى ، موجب تشخّص در مأمور به و دخالتش در مأمور به نحو جزئيّت بوده و موجب مزيّت در مأمور به مىشود . چنان كه عدم حضور قلب در نماز كه به عنوان امر عدمى ، دخالتش در مأمور به ، به نحو جزئيّت بوده و موجب نقصان در مأمور به مىشود .
2 - شرطيّت : مثل نماز در مسجد و يا نماز به جماعت كه به عنوان امر وجودى موجب تشخّص در مأمور به و دخالتش در مأمور به به نحو شرطيّت بوده و موجب مزيّت در مأمور به مىشود .
279 - اخلال در هريك از امور مأخوذه در صحّت و فساد مأمور به چه حكمى دارد ؟ ( فيكون الاخلال . . . . كالصّلاة فى الحمّام )
ج : مىفرمايد : اخلال و عدم اتيان امورى كه جزء و يا شرط براى مأمور به بودهاند موجب بطلان و فساد مأمور به مىشوند . زيرا با انتفاى جزء ، كلّ نيز منتفى شده و با فقدان شرط ، مشروط نيز منتفى مىگردد . مثلا نماز بدون ركوع و بدون سجده و يا نماز بدون طهارت و روزهء بدون ترك اكل و شرب و يا روزهء زن مستحاضه بدون اغسال ليليّة ، نماز و روزه نبوده و باطل مىباشد . امّا اخلال و عدم اتيان امرى كه موجب تشخّص مأمور به مىشود چه به نحو شرطيّت و چه به نحو جزئيّت ، موجب تشخّص شود ، موجب بطلان و فساد مأمور به نمىشود . بلكه با وجود اخلال به آن باز هم ماهيّت مأمور به وجود دارد ولى ديگر آن تشخّص را نخواهد داشت . مثلا نماز در غير مسجد باز هم نماز بوده ولى خصوصيّت و تشخّص نماز در مسجد را نخواهد داشت و يا نماز در حمّام نيز تشخّص نماز در خارج حمّام را ندارد ولى باز هم نماز بوده كه مزيّت نماز خارج از حمّام را نخواهد داشت .