اين ماهيّت است . « 1 »
بنابراين ، اشكالى در وجود اين قدر جامع در افراد صحيح و نيز امكان اشاره به آن آثار و خواصّ نيست . مثلا در لسان دليل آمده است : « الصّلاة تنهى عن الفحشاء و المنكر » و « الصّلاة معراج المؤمن » و يا « الصّلاة قربان كلّ تقىّ » . حال مىبينيم كه اين آثار يعنى ناهى از فحشا و منكر بودن ، معراج مؤمن بودن و يا قربان هر فرد متّقى بودن به عنوان قدر جامع در همهء افراد و مصاديق نماز صحيح وجود داشته و تمامى اين افراد به اعتبار اين قدر جامع تأثير در اثر مىگذارند . از آنجا كه اشتراك در اثر بيانگر اشتراك در قدر جامع مىباشد ، بنابراين ، صحيح است كه بگوييم : عنوان كلّى « ناهى از فحشاء و منكر بودن » يا « معراج مؤمن بودن » و يا « قربان هر متّقى بودن » موضوع له صلاة بوده كه بر تمام افراد صادق است . همچون صدق انسان بر تمامى افراد به اعتبار حيوان ناطق بودن .
177 - اشكالى كه به تصوير قدر جامع بين افراد صحيح بنا بر قول صحيحى شده چيست ؟ ( و الاشكال فيه . . لما عرفت )
ج : مىفرمايد : گفته شده كه قدر جامع نه مىتواند امر مركّب و نه امر بسيط باشد . مستشكل « 2 » مىگويد : در بحث صحّت و فساد دانستى كه صحّت و فساد از امور اضافى بوده و ممكن است يك مركب به اعتبار نبود اجزائش در شرايطى و نسبت به افرادى صحيح و نسبت به فرد ديگر فاسد باشد . بنابراين نمىتوان يك قدر جامع مشخّص براى همهء حالات و شرايط و نسبت به همه افراد و مصاديقش تصوير كرد . مثلا
هامش
( 1 ) - بنا بر قول به وضع اين الفاظ براى صحيح اولا : لفظ صلاة مثلا تنها بر افراد نماز و اركان مخصوصهاى اطلاق مىشود كه به صورت صحيح انجام شود و بر غير آن اصلا لفظ صلاة اطلاق نمىشود . ثانيا : تنها مصاديق و افراد صحيح داراى اثرى خواهند بود كه براى اين عبادات ذكر شده است . اما بنا بر قول اعمّى اگرچه لفظ صلاة بر افراد نماز و اركان مخصوصهاى كه صحيح انجام نشود اطلاق مىشود اما داراى اثر مترتّب بر اين عبادات نخواهد بود .
( 2 ) - صاحب تقريرات در « مطارح الانظار / 6 » .