« اختياركم » برگشته و مشاراليه « ذلك » اقتضاء نداشتن نهى تنزيهى و غيرى بر فساد بوده و موصول « الّذى » با جملهء صلهء بعدش يعنى « ينبغى ان يقال له » مبتدا و عبارت « انّ اختياركم الخ » با اسم و خبرش تأويل به مفرد رفته و خبر مىباشد .
بما عداهما . . . انّ هناك من يقول . . . يقتضيان الفساد . . . هو الاولى : ضمير در « عداهما » و در « يقتضيان » به نهى تنزيهى و غيرى و در « يقول » به « من » موصوله و ضمير « هو » به تعميم برگشته و مشاراليه « هناك » اقتضاى نهى مىباشد .
شرح ( پرسش و پاسخ )
434 - مسئلهء پنجم از غير مستقلّات عقليّه چه بوده و بيان مقدّماتى مصنّف در اين خصوص چيست ؟ ( المسألة الخامسة . . . عن اربعة امور )
ج : مىفرمايد : دلالت داشتن نهى بر فساد است كه از امّهات مسائل اصولى بوده كه از قديم مورد بحث مىباشد . جهت تبيين و توضيح محلّ نزاع در اين مسئله ، لازم است كه الفاظ وارده در عنوان بحث يعنى « دلالت نهى بر فساد » را كه كلمات « دلالت » ، « نهى » و « فساد » بوده را توضيح داد . البتّه بايد ؛ شىء منهى عنه يا متعلّق نهى را نيز اگرچه در عنوان بحث نيامده ، توضيح داد . زيرا ، منهى عنه ، مدلول عليه كلمهء « نهى » كه در عنوان بحث آمده مىباشد و هيچ نهى نيست مگر آنكه متعلّقى دارد . « 1 » بنابراين ، سزاوار است بحث را در توضيح چهار كلمه قرار داد .
هامش
( 1 ) - بلكه از الف و لام كلمهء « الفساد » فهميده مىشود . زيرا وقتى گفته مىشود : « النّهى يدل على الفساد » قطعا پرسيده مىشود ؛ دلالت بر فساد چه چيزى مىكند ؟ الف و لام در واقع بهجاى مضاف اليه مىباشد . يعنى عبارت در اصل چنين است : « دلالت النّهى على فساد المنهى عنه » يا « دلالت النّهى على فساد الشّيء » . بنابراين ، مىتوان گفت ؛ كلمهء « منهى عنه » به نحو مقدّر در عنوان مسئله وجود دارد كه الف و لام كلمهء « الفساد » بهجاى آن مىباشد .