مىباشد .
ان مرادهم منها ما يؤدّى اليه . . . من بحثهم المسألة . . . فيها . . . و عليه الخ : ضمير در « مرادهم » و « بحثهم » به بعضى اصوليّون و در « منها » به دلالت و در « اليه » به ماء موصوله به معناى معنا و در « فيها » به مسئله و در « عليه » به معناى مقصود از دلالت ، معناى فهميده شده از اقتضاء بوده برگشته و كلمهء « بحث » مصدر و اضافه به فاعلش شده و كلمهء « المسألة » مفعولش مىباشد .
و حينئذ . . . و من هنا يعلم انّه . . . ان يكون مستفادا . . . هنا . . . و فساده . . . و صحّته : مقصود از « حينئذ » يعنى « حين كون المقصود من الدّلالة خصوص الدّلالة العقليّة » بوده و مشاراليه « هنا » اوّلى ، اقتضاى عقلى داشتن نهى از شىء ، فساد منهى عنه را و مشاراليه « هنا » دوّمى ، اقتضاى نهى از شىء بر فساد منهى عنه بوده و ضمير در « انّه » به معناى شأن بوده و در « يكون » به نهى و در « فساده » و « صحّته » به شىء برمىگردد .
يدّعى بعضهم . . . ثبوتها . . . و حينئذ يكون اللّفظ الدّال . . . دالّا . . . ما هو اعمّ الخ : ضمير در « بعضهم » به اصوليّون و در « ثبوتها » به « هذه الملازمة » و ضمير « هو » به ماء موصوله به معناى معنا برگشته و مقصود از « حينئذ » يعنى « حين كون الملازمة من نوع البيّن بالمعنى الاخصّ » بوده و كلمهء « اللّفظ » با صفتش يعنى كلمهء « الدّال » اسم براى « يكون » و كلمهء « دالّا » خبر آن مىباشد .
هذا صحيح على هذا القول . . . حينئذ . . . ايضا يقع . . . معه ايضا يرجع الخ : مشاراليه « هذا » ارادهء معناى اعمّ از دلالت كردن بوده و مقصود از « هذا القول » قول به دلالت التزاميّهء نهى بر فساد منهى عنه بوده و مقصود از « حينئذ » يعنى « حين تعميم الدّلالة » بوده و مقصود از « ايضا » اوّلى مثل قائل به عقلى بودن دلالت و از « ايضا » دوّمى مثل معناى دلالت بوده و ضمير در « يقع » به نزاع و در « معه » به قائل به دلالت التزاميّه و در « يرجع » به
نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — صفحة 960
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٩٦٠